Naar de inhoud

Begrippen

Zorgbegrippen van A tot Z, uitgelegd voor familie

Wie voor een vader of moeder zorgt, krijgt veel nieuwe woorden en afkortingen te horen. Hier staan ze op een rij, in gewone taal. Bij elk begrip lees je wat het is, voor wie het is, wat het kost en hoe je het regelt.

Elke uitleg komt uit een officiële bron, zoals de Rijksoverheid, het Zorginstituut of het CAK. De bron en de datum staan erbij. Zoek je uitleg per onderwerp? Kijk dan bij de gidsen voor familie en mantelzorgers.

Laatst bijgewerkt:

A

B

  • Beneficiair aanvaarden

    Beneficiair aanvaarden betekent dat je erft zonder de schulden uit eigen zak te betalen. Hoe het werkt, de nadelen en het verschil met zuiver aanvaarden.

  • Besluit tot opname en verblijf (artikel 21 Wzd)

    Met een artikel 21-besluit van het CIZ kan je ouder met dementie worden opgenomen als die geen ja zegt, maar ook geen nee. Voorwaarden, aanvraag en duur.

C

D

  • Dagbehandeling

    Dagbehandeling is behandeling in een groep, in dagdelen, bij een zorgaanbieder. Voor wie het is, wie betaalt en het verschil met dagbesteding.

  • Dagbesteding

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Diëtist

    Een diëtist geeft je ouder advies over eten en drinken bij een ziekte, ondergewicht of slikproblemen. Wat de basisverzekering vergoedt en hoe je begint.

E

  • Eerstelijnsverblijf (elv)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Eigen bijdrage

    Een eigen bijdrage is het deel van de zorgkosten dat je altijd zelf betaalt. Per wet uitgelegd, met de bedragen van 2026 en het verschil met eigen risico.

  • Ergotherapeut

    Een ergotherapeut helpt je ouder dagelijkse dingen weer zelf te doen, met oefenen, een hulpmiddel of een aanpassing. Vergoeding, verwijzing en stappen.

  • Executeur

    Een executeur wikkelt de erfenis af volgens het testament. Wat hij wel en niet mag, de vergoeding van 1% en wat erfgenamen kunnen doen.

F

  • Fiscaal partner

    Met een fiscaal partner doe je samen aangifte en verdeel je aftrek. Wanneer je het bent, wat het oplevert en wat er bij opname in een verpleeghuis geldt.

  • Frontotemporale dementie (FTD)

    Bij frontotemporale dementie veranderen vooral gedrag en karakter, minder het geheugen. Kenmerken, het verschil met alzheimer en wat je doet.

  • Fysiotherapeut

    Wat een fysiotherapeut voor je ouder doet en wanneer de basisverzekering fysiotherapie vergoedt: chronische lijst, artrose, de eerste 20 behandelingen.

G

H

  • Heffingsvrij vermogen

    Het heffingsvrij vermogen is het deel van je spaargeld waarover je geen box 3-belasting betaalt. In 2026 € 59.357 per persoon, dubbel met fiscaal partner.

I

  • Inbewaringstelling (ibs)

    Een inbewaringstelling is een spoedopname tegen de wil van je ouder met dementie bij direct gevaar. Wie beslist, hoe lang het duurt en wat daarna gebeurt.

  • Indicatie (zorgindicatie)

    Een indicatie is het besluit dat je ouder recht heeft op zorg of hulp. Wie de zorgindicatie geeft, hangt af van de wet: wijkverpleegkundige, gemeente, CIZ.

  • Individuele begeleiding

    Individuele begeleiding is hulp bij het dagelijks leven, zoals plannen, post en geldzaken. Voor wie, wie betaalt (Wmo of Wlz) en het verschil met zorg.

K

  • Kangoeroewoning

    Een kangoeroewoning is één huis met twee zelfstandige woningen, verbonden met een tussendeur. Welke regels gelden en het verschil met een mantelzorgwoning.

  • Keukentafelgesprek

    Uitgelegd in een eigen gids.

L

  • Lage en hoge eigen bijdrage (Wlz)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Legitieme portie

    De legitieme portie is het minimum dat een onterfd kind kan opeisen: de helft van zijn wettelijk erfdeel, in geld. Hoe je het berekent en opeist.

  • Levenstestament

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Lewy body dementie

    Bij Lewy body dementie wisselt de alertheid, ziet iemand dingen die er niet zijn en beweegt stijf. Kernsymptomen, verschil met parkinson en hulp.

  • Logopedist

    Een logopedist helpt je ouder bij problemen met praten, de stem, het gehoor of slikken, bijvoorbeeld na een beroerte. Vergoeding, verwijzing en stappen.

M

O

  • Onvrijwillige zorg

    Onvrijwillige zorg is zorg waar je ouder met dementie of de vertegenwoordiger niet mee instemt. De negen vormen, wat ernstig nadeel is en het stappenplan.

  • Ouderenadviseur

    Een ouderenadviseur geeft 55-plussers en hun familie advies om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen. Waarmee die helpt en hoe je er een vindt.

P

  • Palliatieve sedatie

    Palliatieve sedatie: de arts verlaagt aan het levenseinde het bewustzijn, zodat je ouder klachten niet meer voelt. Wanneer het mag en hoe lang het duurt.

  • Partneropname

    Bij partneropname verhuist de partner mee naar het verpleeghuis, ook zonder eigen indicatie. Voorwaarden, wat de partner krijgt en wat het kost.

  • Personenalarm

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Persoonsgebonden budget (pgb)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Polyfarmacie

    Polyfarmacie betekent dat je ouder 5 of meer medicijnen gebruikt. Waarom dat een risico is, wat een medicatiebeoordeling is en wat je kunt doen.

  • Praktijkondersteuner ouderen (POH)

    Een praktijkondersteuner ouderen (POH) werkt bij de huisarts en neemt zorg voor kwetsbare ouderen over: spreekuur, huisbezoek en screening. Wat kost het?

R

  • Rechterlijke machtiging (Wzd)

    Een rechterlijke machtiging is nodig als je ouder met dementie zich verzet tegen opname. Wie aanvraagt, hoe snel de rechter beslist en hoe lang hij geldt.

  • Respijtzorg

    Uitgelegd in een eigen gids.

S

  • Sociaal wijkteam

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Specialist ouderengeneeskunde

    Een specialist ouderengeneeskunde is een arts voor kwetsbare ouderen met meerdere aandoeningen, in het verpleeghuis en thuis via de huisarts. Wat kost het?

T

  • Telefooncirkel

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Testament

    Een testament is een akte bij de notaris over wie wat erft na je overlijden. Wat erin kan, wat het kost en het verschil met een levenstestament.

  • Toeslagpartner

    Een toeslagpartner telt mee voor je toeslagen: inkomen en vermogen samen. Wie dat is, waarom je ouder het sinds 2025 niet meer is en wat bij opname geldt.

  • Toetsingsinkomen

    Het toetsingsinkomen is het inkomen waarmee Dienst Toeslagen je toeslag berekent. Wat meetelt, of het bruto of netto is en hoe je het voor je ouder schat.

  • Transferverpleegkundige

    Uitgelegd in een eigen gids.

V

  • Vasculaire dementie

    Vasculaire dementie komt door problemen in de bloedvaatjes van de hersenen. Hoe het begint en verloopt, het verschil met alzheimer en wat je regelt.

  • Verklaring van erfrecht

    Een verklaring van erfrecht laat zien wie de erfgenamen zijn en wie de erfenis mag afwikkelen. Wanneer de bank erom vraagt en hoe je hem krijgt.

  • Vermogensinkomensbijtelling

    De vermogensinkomensbijtelling is 4% van het vermogen boven het toetsbedrag, dat het CAK bij het inkomen optelt. Met de bedragen van 2026 en 2027.

  • Verzamelinkomen

    Het verzamelinkomen is je inkomen uit box 1, 2 en 3 op de aanslag. Waar je het vindt, of het bruto of netto is en waarom het CAK het gebruikt.

  • Verzorgingshuis, woonzorgcentrum en kleinschalig wonen

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Volledig pakket thuis (vpt)

    Vpt betekent volledig pakket thuis: alle Wlz-zorg van één zorgaanbieder, terwijl je ouder thuis blijft wonen. Voor wie, kosten en het verschil met mpt.

  • Volmacht (notariële volmacht)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Vruchtgebruik

    Vruchtgebruik is het recht om iets van een ander te gebruiken. Bij een erfenis: de kinderen worden eigenaar van het huis, de partner blijft er wonen.

W

  • Wet langdurige zorg (Wlz)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Wet zorg en dwang (Wzd)

    De Wet zorg en dwang regelt wanneer zorg of opname tegen de wil van je ouder met dementie mag. Wat het is, voor wie het geldt en wat je als familie doet.

  • Wettelijk vertegenwoordiger

    Wie beslist over de zorg als je ouder het zelf niet meer kan? De volgorde uit de wet, wat een wettelijk vertegenwoordiger mag en hoe je het regelt.

  • Wettelijke verdeling

    Bij de wettelijke verdeling krijgt de partner alles en krijgen de kinderen een vordering in geld. Wanneer kinderen hun deel krijgen en wat je kunt doen.

  • Wijkverpleegkundige

    Een wijkverpleegkundige stelt vast welke verpleging en verzorging je ouder thuis nodig heeft en regelt die zorg. Taken, kosten en hoe je er een inschakelt.

  • Wijkverpleging

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Wilsonbekwaam

    Wilsonbekwaam betekent dat je ouder over een bepaalde beslissing niet meer zelf kan oordelen. Wie dat vaststelt, wat dementie betekent en wie dan beslist.

  • Wilsverklaring

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Wlz-indicatie

    Uitgelegd in een eigen gids.

Z

  • Ziekte van Alzheimer

    Alzheimer is de ziekte die het vaakst dementie veroorzaakt. Wat er in de hersenen gebeurt, het verschil met dementie en wat je als familie regelt.

  • Zorg in natura (zin)

    Zorg in natura: een zorgaanbieder met een contract levert de zorg en doet de administratie. Wat het kost, hoe je het regelt en het verschil met een pgb.

  • Zorgkantoor

    Uitgelegd in een eigen gids.

  • Zorgplan (zorgleefplan)

    In een zorgplan (ook: zorgleefplan) staan de afspraken met de zorgaanbieder over de zorg voor je ouder. Wat erin staat, wie het maakt en wat familie mag.

  • Zorgprofiel (zzp)

    Uitgelegd in een eigen gids.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.