Levenstestament en volmacht voor je ouders: waar begin je?

Wat is een levenstestament?

Een levenstestament bestaat uit volmachten: voor geldzaken, voor medische zaken en voor persoonlijke zaken. Je ouder wijst daarin een vertegenwoordiger aan, die namens hem of haar mag handelen. Ook staat erin hoe die persoon dat moet doen.

• Geldzaken: bankzaken en belastingen, schenkingen, de verkoop van het huis als zelfstandig wonen niet meer gaat, of een indicatie aanvragen voor de Wet langdurige zorg.
• Medisch: wensen over behandelingen, of over wel of niet reanimeren. Medische wensen bespreekt je ouder ook met de eigen arts.
• Persoonlijk: wat je ouder belangrijk vindt, zoals de verzorging van een huisdier, contact met vrienden of geloof.

Wil je ouder alleen de geldzaken regelen? Dan kan ook een notariële volmacht. Die werkt op dezelfde manier. Een levenstestament is iets anders dan een gewoon testament: een testament gaat over wat er na het overlijden gebeurt.

Wat als er niets geregeld is?

Kan je ouder zijn of haar zaken niet meer regelen en is er geen levenstestament of volmacht? Dan kan de kantonrechter op verzoek iemand benoemen:

• een bewindvoerder voor de geldzaken. Die moet elk jaar de financiële stukken aan de rechter laten zien. Voor de verkoop van spullen of uitgaven boven € 2.000 is toestemming van je ouder of van de kantonrechter nodig;
• een curator, als je ouder ook andere zaken niet meer kan regelen. Dat is een zwaardere maatregel;
• een mentor voor zaken als verzorging en behandeling, als er geen naaste familie is die dat kan doen.

Wie dat wordt, bepaalt dan de rechter. Ook als je ouder getrouwd is, benoemt de rechter een bewindvoerder. Dat kan de partner zijn, maar dat hoeft niet.

Het gesprek met je ouder beginnen

• Kies een rustig moment. Een aanleiding helpt, zoals een operatie, een verjaardag of een verhaal over iemand anders.
• Begin bij wat je ouder belangrijk vindt, niet bij papieren. Het gaat erom dat je ouder zelf de regie houdt.
• Bespreek wie de vertegenwoordiger wordt, en wie het overneemt als die het niet meer kan. Dat hoeft geen kind te zijn; het moet vooral iemand zijn die je ouder vertrouwt.
• Praat ook met broers en zussen. Duidelijke afspraken voorkomen later onenigheid.
• Gebruik de gratis checklist van notaris.nl om de keuzes alvast op een rij te zetten.

Naar de notaris

1. 1Waarom een notaris?Zelf een levenstestament schrijven kan, maar een bank hoeft zo'n zelfgeschreven stuk niet te erkennen. Ook kan er later discussie ontstaan of je ouder wist wat hij of zij tekende. Bij een notaris kan dat niet: de notaris controleert dat bij het tekenen.
2. 2WilsbekwaamheidDe notaris kijkt of je ouder de vragen begrijpt en in eigen woorden kan zeggen wat hij of zij wil. Bij twijfel kan de notaris een onafhankelijke deskundige vragen.
3. 3RegistratieDe notaris kan het levenstestament laten vastleggen in het Centraal Levenstestamentenregister. Dat is niet verplicht. Het register rekent de notaris daarvoor € 5,50 exclusief btw.
4. 4KostenDe kosten verschillen per notaris. Vraag vooraf een prijsopgave en vergelijk.

Als er al geheugenproblemen zijn

Een diagnose dementie betekent niet meteen dat je ouder wilsonbekwaam is. Zeker bij beginnende dementie is dat meestal niet zo. Maar het vermogen om zelf te beslissen wordt in stapjes minder. Wacht daarom niet te lang, en vertel de notaris over de diagnose.

Wil je meer weten over het regelen van zorg? Lees Wlz-indicatie aanvragen bij het CIZ, Wat kost een verpleeghuis? en Seniorenwoning, aanleunwoning of thuis blijven wonen?.

Veelgestelde vragen