Begrip
Wat is vruchtgebruik van een woning bij een erfenis?
Vruchtgebruik is het recht om iets te gebruiken dat van een ander is, en de opbrengst te houden. Bij een erfenis gaat het vaak om het huis: de kinderen worden eigenaar, maar de achtergebleven partner mag er blijven wonen. In het testament staat wanneer het vruchtgebruik eindigt, bijvoorbeeld bij hertrouwen, verhuizing naar een verpleeghuis of overlijden.
In het kort
- Twee rollen: de vruchtgebruiker gebruikt, de eigenaar (in de wet: hoofdgerechtigde) bezit.
- Bij een erfenis: meestal via een testament, voor de partner van de overledene.
- Einde: uiterlijk bij het overlijden van de vruchtgebruiker, of eerder als het testament dat zegt.
- Kosten: gewone lasten en herstellingen zijn voor de vruchtgebruiker.
- Ook zonder testament: een onterfde partner kan soms vruchtgebruik op huis en inboedel vragen.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat betekent vruchtgebruik?
Vruchtgebruik geeft het recht om goederen die aan een ander toebehoren te gebruiken en daarvan de vruchten te genieten. Bij een huis betekent dat: er wonen of het verhuren, terwijl een ander eigenaar is.
Bron van deze uitleg: Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikelen 201-221 (vruchtgebruik), geldend vanaf 1 juli 2025 (externe website), bekeken op 16 november 2026.
Dat staat in het Burgerlijk Wetboek, Boek 3, artikel 201. Vruchten zijn bijvoorbeeld de rente van spaargeld of de huur van een verhuurde woning. Vruchtgebruik kan niet langer duren dan het leven van de vruchtgebruiker (artikel 3:203).
Wanneer krijg je met vruchtgebruik te maken?
Meestal na het overlijden van een van je ouders, als in het testament staat dat de kinderen erven en de partner het vruchtgebruik krijgt. Notaris.nl noemt dit vooral bij een tweede huwelijk: de partner kan ongestoord in het huis blijven wonen, en het huis gaat later naar de eigen kinderen.
Ook zonder zo'n testament kan het spelen. Een partner die door het testament het huis niet erft, mag er altijd zes maanden blijven wonen (artikel 4:28). Daarna kan de partner van de erfgenamen vragen mee te werken aan vruchtgebruik op de woning en de inboedel (artikel 4:29), en soms op andere bezittingen als dat nodig is voor de verzorging (artikel 4:30).
Wie betaalt wat bij vruchtgebruik?
Rechten en plichten volgens de wet
- Gewone lasten en herstellingen
Voor de vruchtgebruiker
Bij grote herstellingen moet de vruchtgebruiker de eigenaar waarschuwen; de eigenaar is niet verplicht ze te doen.
Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 3:220 · gecontroleerd op
- Hoe lang
Nooit langer dan het leven van de vruchtgebruiker
Het testament kan een eerder einde noemen, zoals hertrouwen of verhuizen naar een verpleeghuis.
Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 3:203 lid 2 · gecontroleerd op
- Zorgplicht
De vruchtgebruiker moet zorgen als een goed vruchtgebruiker
Voor andere dan beheerhandelingen, zoals verkopen, zijn eigenaar en vruchtgebruiker samen nodig.
Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 3:207 · gecontroleerd op
Voor vruchtgebruik in een testament of bij de verdeling is een notariële akte nodig. Wat de notaris rekent, verschilt per kantoor. Hoe vruchtgebruik meetelt voor de erfbelasting, vraag je de notaris; de vrijstellingen staan in vrijstelling erfbelasting 2027.
Hoe regel je vruchtgebruik?
- In het testamentJe ouder laat bij de notaris vastleggen dat de kinderen erven en de partner het vruchtgebruik krijgt, en wanneer het eindigt.
- Na het overlijden: kijk wat er staatDe notaris leest het testament en zet in de verklaring van erfrecht of de partner vruchtgebruik heeft.
- Vestigen bij de notarisOm het vruchtgebruik op de woning te regelen is een notariële akte nodig. Daarin staan ook de regels, zoals wanneer het eindigt.
- Afspraken over kostenSpreek af wie wat betaalt. Gewone lasten en klein onderhoud zijn volgens de wet voor de partner die er woont.
Gaat de vruchtgebruiker later naar een verpleeghuis? Kijk dan in het testament of het vruchtgebruik daardoor eindigt. Wat een verpleeghuis kost, lees je in kosten verpleeghuis.
Wat is het verschil met de wettelijke verdeling?
Bij de wettelijke verdeling wordt de partner eigenaar van alles en krijgen de kinderen een vordering in geld. Bij vruchtgebruik is het omgekeerd: de kinderen worden eigenaar en de partner mag gebruiken. Voor de partner voelt het in het dagelijks leven hetzelfde: blijven wonen in het eigen huis. Het verschil zit in wie eigenaar is en wat er later gebeurt.
| Kenmerk | Vruchtgebruik | Wettelijke verdeling |
|---|---|---|
| Eigenaar van het huis | VruchtgebruikDe kinderen. | Wettelijke verdelingDe partner. |
| Wie woont er | VruchtgebruikDe partner. | Wettelijke verdelingDe partner. |
| Huis verkopen | VruchtgebruikEigenaar en vruchtgebruiker samen. | Wettelijke verdelingDe partner alleen. |
| Hoe geregeld | VruchtgebruikTestament of verzoek van een onterfde partner. | Wettelijke verdelingAutomatisch, als het testament het niet uitsluit. |
Veelgestelde vragen
Wat betekent vruchtgebruik van een woning?
Dat iemand in een huis mag wonen of het mag verhuren terwijl een ander de eigenaar is. Bij een erfenis zijn de kinderen vaak eigenaar en woont de partner er met vruchtgebruik.
Wanneer eindigt vruchtgebruik?
Uiterlijk bij het overlijden van de vruchtgebruiker. Het testament kan een eerder moment noemen, zoals hertrouwen of verhuizen naar een verpleeghuis.
Wie betaalt het onderhoud bij vruchtgebruik?
Gewone lasten en herstellingen zijn voor de vruchtgebruiker. Bij grote herstellingen moet hij de eigenaar waarschuwen; de eigenaar hoeft ze niet te doen.
Mag een partner in het huis blijven als hij niets erft?
Ja, in elk geval zes maanden. Daarna kan de partner van de erfgenamen vragen mee te werken aan vruchtgebruik op het huis en de inboedel.
Mag de vruchtgebruiker het huis verkopen?
Niet alleen. Voor verkopen zijn eigenaar en vruchtgebruiker samen nodig.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikelen 201-221 (vruchtgebruik), geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
- Burgerlijk Wetboek Boek 4 (erfrecht), onder meer artikelen 10, 13, 18, 28-30, 42, 63, 64, 85, 94, 97, 142-149, 188 en 190-193, geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
- Notaris.nl (KNB) — Erfenis voor je partner — geraadpleegd op 16 november 2026
- Notaris.nl (KNB) — Vraag van de Week: vruchtgebruik — geraadpleegd op 16 november 2026
- Notaris.nl (KNB) — Een woning erven — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Moeder alleen na overlijden vader
Wonen, geld en hulp als één ouder overblijft.
- Vrijstelling erfbelasting 2027
Wat partner en kinderen belastingvrij erven.