Begrip
Wat is een inbewaringstelling (ibs) bij dementie?
Een inbewaringstelling (ibs) is een verplichte opname in een spoedsituatie. Onder de Wet zorg en dwang gaat het om iemand met dementie of een verstandelijke beperking bij wie ernstig nadeel direct dreigt, zonder tijd om op de rechter te wachten. De burgemeester beslist, na een medische verklaring van een arts. Een ibs duurt maximaal 3 dagen.
In het kort
- Wanneer: ernstig nadeel dreigt onmiddellijk en je ouder of de vertegenwoordiger verzet zich tegen opname.
- Wie beslist: de burgemeester, na een medische verklaring van een ter zake kundige arts.
- Duur: maximaal 3 dagen; daarna kan de rechter de ibs maximaal zes weken voortzetten.
- Waar: in een Wzd-geregistreerde accommodatie.
- Geen familieaanvraag: het is een spoedmaatregel; in andere gevallen is een rechterlijke machtiging nodig.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat betekent inbewaringstelling?
Een inbewaringstelling op grond van de Wet zorg en dwang is een verplichte opname in een spoedsituatie, waarin geen tijd is om de procedure van een rechterlijke machtiging af te wachten, zegt het Informatiepunt dwang in de zorg van het ministerie van VWS.
Bron van deze uitleg: Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Inbewaringstelling (ibs) in de Wet zorg en dwang (externe website), bekeken op 16 november 2026.
Het woord komt ook voor in het strafrecht en het vreemdelingenrecht, met een andere betekenis (Rechtspraak). Hier gaat het alleen om de ibs uit de Wet zorg en dwang, bij dementie.
Wanneer kan een inbewaringstelling?
Alleen als al deze voorwaarden kloppen (Informatiepunt dwang in de zorg):
- je ouder, of de vertegenwoordiger, verzet zich tegen opname;
- ernstig nadeel dreigt onmiddellijk, bijvoorbeeld levensgevaar of ernstige verwaarlozing;
- er is een ernstig vermoeden dat dit komt door de dementie of een verstandelijke beperking;
- opname is de enige overgebleven maatregel, en is nodig en geschikt om het nadeel te stoppen;
- de situatie is zo ernstig dat niet op een rechterlijke machtiging gewacht kan worden.
Een ibs kan ook als je ouder eerst vrijwillig is opgenomen en zich later verzet tegen het verblijf (Informatiepunt dwang in de zorg).
Hoe lang duurt een inbewaringstelling, en wat kost het?
Duur van een inbewaringstelling (Wzd)
- Inbewaringstelling
Maximaal 3 dagen
Bron: De Rechtspraak · gecontroleerd op
- Rechter beslist over voortzetting
Binnen drie werkdagen na het verzoek van het CIZ
Bron: Wet zorg en dwang, artikel 39 · gecontroleerd op
- Machtiging tot voortzetting
Maximaal zes weken
Bron: Wet zorg en dwang, artikel 39 · gecontroleerd op
Bij een verzoek aan de rechter krijgt je ouder altijd een advocaat (Rechtspraak). Kosten van de ibs zelf noemen de bronnen niet. Is daarna een langer verblijf nodig, dan vraagt het CIZ een rechterlijke machtiging aan; het CIZ doet dat bij iemand die al met een voortgezette ibs is opgenomen binnen één week (Wzd, artikel 27).
Hoe verloopt een inbewaringstelling?
- Medische verklaringEen ter zake kundige arts onderzoekt je ouder: een psychiater, een specialist ouderengeneeskunde, een arts voor verstandelijk gehandicapten of een huisarts. Die arts mag je ouder het afgelopen jaar geen zorg hebben gegeven en is onafhankelijk van de zorgaanbieder.
- De burgemeester beslistPas na die medische verklaring kan de burgemeester de inbewaringstelling afgeven.
- OpnameJe ouder wordt direct opgenomen in een accommodatie die geregistreerd is in het openbare locatieregister.
- De rechterBlijft onvrijwillige opname nodig, dan vraagt het CIZ de rechter de ibs voort te zetten. De rechter beslist binnen drie werkdagen.
- Jij als familieBlijf in contact met de zorginstelling en de advocaat van je ouder. Vertel wat je weet over de situatie thuis. Je ouder heeft ook recht op een cliëntenvertrouwenspersoon Wzd.
Inbewaringstelling of crisisopname: wat is het verschil?
Een crisisopname is een tijdelijke opname omdat zorg plotseling en onverwacht nodig is, bijvoorbeeld als de mantelzorger uitvalt. Dat is gewone zorg, geregeld door de huisarts, het zorgkantoor of de gemeente. Een inbewaringstelling is een opname tegen de wil van je ouder, als ernstig nadeel direct dreigt. Alleen de burgemeester kan die afgeven. Zie crisisopname.
| Kenmerk | Inbewaringstelling | Crisisopname |
|---|---|---|
| Verzet | InbewaringstellingJe ouder of de vertegenwoordiger verzet zich tegen opname. | CrisisopnameGeen dwangmaatregel: zorg die plotseling nodig is. |
| Wie beslist | InbewaringstellingDe burgemeester, daarna de rechter. | CrisisopnameHuisarts, zorgkantoor, zorginstelling of crisisregisseur regelen het. |
| Wettelijke basis | InbewaringstellingWet zorg en dwang. | CrisisopnameWlz, zorgverzekering of gemeente. |
Veelgestelde vragen
Wat is een IBS bij dementie?
Een inbewaringstelling: een verplichte spoedopname van iemand met dementie die zich verzet, als ernstig nadeel direct dreigt. De burgemeester beslist na een medische verklaring van een arts.
Hoe lang duurt een inbewaringstelling?
Maximaal 3 dagen. Blijft opname nodig, dan kan de rechter de inbewaringstelling voortzetten, voor maximaal zes weken.
Wie vraagt een inbewaringstelling aan?
Er is geen aanvraag door familie zoals bij het CIZ. De burgemeester geeft de ibs af nadat een onafhankelijke arts een medische verklaring heeft gegeven. Bel bij acuut gevaar 112 of de huisarts.
Waar staat de afkorting ibs voor?
Ibs staat voor inbewaringstelling. Onder de Wet zorg en dwang is dat een spoedopname bij dementie of een verstandelijke beperking.
Wat gebeurt er na een inbewaringstelling?
Is verdere opname nodig, dan vraagt het CIZ de rechter om voortzetting. Daarna kan een rechterlijke machtiging volgen. Is opname niet meer nodig, dan eindigt de ibs.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Inbewaringstelling (ibs) in de Wet zorg en dwang — geraadpleegd op 16 november 2026
- De Rechtspraak — Wet zorg en dwang (Wzd) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten, artikelen 21 (besluit tot opname), 27 (verzoek CIZ) en 39 (beslistermijn en geldigheidsduur machtiging), geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
- Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Onvrijwillige opname in de Wet zorg en dwang — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Ouder kan niet meer zelfstandig wonen
Signalen, wanneer het niet meer gaat en welke stappen je zet.
- Moeder wil niet naar het verpleeghuis
Wat de wet toestaat als je ouder weigert.