Begrip
Wat is een wettelijk vertegenwoordiger in de zorg?
Een wettelijk vertegenwoordiger beslist mee over de zorg als je vader of moeder dat zelf niet meer kan. De wet legt de volgorde vast: eerst een curator of mentor, dan iemand die je ouder schriftelijk heeft gemachtigd, dan de partner, en daarna een kind, broer of zus. Voor geldzaken gelden andere regels.
In het kort
- Wanneer: als je ouder voor een beslissing over zorg wilsonbekwaam is.
- Volgorde: curator of mentor, schriftelijk gemachtigde, partner, dan ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind.
- Taak: handelen als een goed vertegenwoordiger en je ouder er zoveel mogelijk bij betrekken.
- Geld is apart: daarvoor is een volmacht, bewindvoerder of curator nodig.
- Zelf regelen: met een schriftelijke machtiging of levenstestament kiest je ouder zelf wie het wordt.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wie is de wettelijk vertegenwoordiger in de zorg?
Is een volwassen patiënt niet in staat tot een redelijke waardering van zijn belangen, dan overlegt de zorgverlener met zijn curator of mentor, anders met iemand die de patiënt schriftelijk heeft gemachtigd. Ontbreekt die, dan met de partner, en anders met een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind.
Bron van deze uitleg: Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikelen 450 en 465 (toestemming en vertegenwoordiging van de patiënt, WGBO), geldend vanaf 1 januari 2026 (externe website), bekeken op 16 november 2026.
Dit staat in de wet over de behandelovereenkomst (Burgerlijk Wetboek, Boek 7, artikel 465). Strikt genomen zijn alleen de curator en de mentor wettelijk vertegenwoordiger; de anderen heten in de wet 'personen' die optreden. In de praktijk noemen zorgverleners ze allemaal vertegenwoordiger.
Wanneer heeft je ouder een vertegenwoordiger nodig?
Pas als je ouder voor een bepaalde beslissing wilsonbekwaam is, bijvoorbeeld bij gevorderde dementie, na een beroerte of tijdens een delier. Zolang je ouder zelf kan beslissen, doet hij dat zelf, ook als jij het anders zou doen. Denk aan:
- toestemming geven voor een behandeling of operatie;
- praten over verhuizen naar een verpleeghuis of over een Wlz-indicatie;
- het zorgplan bespreken met de zorgaanbieder;
- beslissen bij onvrijwillige zorg onder de Wet zorg en dwang.
Wat kost een wettelijk vertegenwoordiger?
Als partner of kind vertegenwoordig je je ouder zonder kosten; je hoeft er niets voor aan te vragen. Een schriftelijke machtiging kan je ouder zelf opstellen, of laten vastleggen in een levenstestament bij de notaris. Een mentor of curator benoemt de kantonrechter; daarvoor betaal je griffierecht, en een professionele mentor krijgt een beloning. Die bedragen staan in mentorschap, curatele en bewind.
Wat de wet van een vertegenwoordiger vraagt
- Houding
De zorg van een goed vertegenwoordiger, en de patiënt zoveel mogelijk betrekken
Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 7:465 lid 5 · gecontroleerd op
- Als je ouder zich verzet
Een ingrijpende behandeling mag dan alleen als die kennelijk nodig is om ernstig nadeel te voorkomen
Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 7:465 lid 6 · gecontroleerd op
Hoe regel je een wettelijk vertegenwoordiger?
- Laat je ouder zelf kiezenZolang je ouder wilsbekwaam is, kan hij iemand schriftelijk machtigen of een levenstestament laten maken. Die persoon gaat dan voor de partner en de familie.
- Spreek af wie het aanspreekpunt isZijn er meer kinderen, spreek dan samen af wie met de arts praat. De wet geeft geen voorrang aan het oudste kind.
- Meld het bij de zorgverlenersLaat de huisarts en de zorgaanbieder weten wie de vertegenwoordiger is, zodat zij weten met wie ze overleggen.
- Lukt het niet? Vraag mentorschap aanIs er geen familie die kan of wil optreden, of is er onenigheid, dan kan de kantonrechter een mentor benoemen. Lees mentorschap, curatele en bewind.
Heeft je ouder eerder op papier gezet dat hij een behandeling weigert, dan volgen de arts en de vertegenwoordiger dat, tenzij de arts gegronde redenen heeft om ervan af te wijken (artikel 7:450 lid 3). Daarover lees je meer in wilsverklaring opstellen.
Wat is het verschil met een gevolmachtigde voor geld?
De volgorde van artikel 7:465 geldt alleen voor zorg. Voor geld mag een kind of partner niet zomaar beslissen. Daarvoor is een volmacht of levenstestament nodig, of een bewindvoerder of curator die de kantonrechter benoemt. Notaris.nl zegt het zo: zonder levenstestament of volmacht bepaalt de kantonrechter wie de wettelijk vertegenwoordiger wordt voor de financiën. Hoe je een volmacht regelt, lees je in volmacht voor je ouders regelen.
| Kenmerk | Vertegenwoordiger in de zorg | Gevolmachtigde of bewindvoerder voor geld |
|---|---|---|
| Waarover | Vertegenwoordiger in de zorgBehandeling, zorg en verblijf. | Gevolmachtigde of bewindvoerder voor geldBankzaken, rekeningen, huis en bezit. |
| Wie | Vertegenwoordiger in de zorgVolgorde uit de wet: curator/mentor, gemachtigde, partner, familie. | Gevolmachtigde of bewindvoerder voor geldWie in de volmacht staat, of wie de rechter benoemt. |
| Aanvragen | Vertegenwoordiger in de zorgNiet nodig voor partner en familie. | Gevolmachtigde of bewindvoerder voor geldVolmacht of levenstestament, anders bewind of curatele bij de kantonrechter. |
Veelgestelde vragen
Wie is de wettelijk vertegenwoordiger bij dementie?
Als er geen curator, mentor of schriftelijk gemachtigde is, de partner. Is er geen partner of wil die niet, dan een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind.
Wat mag een wettelijk vertegenwoordiger beslissen?
Over de zorg en behandeling waarvoor je ouder zelf wilsonbekwaam is. Niet over geldzaken: daarvoor is een volmacht, bewindvoerder of curator nodig.
Hoe word je wettelijk vertegenwoordiger van je ouder?
Als kind word je het vanzelf als er geen curator, mentor, gemachtigde of partner optreedt. Wil je ouder dat jij het bent, dan kan hij je schriftelijk machtigen of het vastleggen in een levenstestament.
Mag de zorgverlener afwijken van wat de vertegenwoordiger wil?
Ja, als het volgen ervan niet past bij de zorg van een goed hulpverlener. En verzet je ouder zich tegen een ingrijpende behandeling, dan mag die alleen als ze kennelijk nodig is om ernstig nadeel te voorkomen.
Wat als broers en zussen het niet eens zijn?
De wet geeft geen voorrang aan één kind. Spreek samen af wie het aanspreekpunt is. Lukt dat niet, dan kan de kantonrechter een mentor benoemen.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikelen 450 en 465 (toestemming en vertegenwoordiging van de patiënt, WGBO), geldend vanaf 1 januari 2026 — geraadpleegd op 16 november 2026
- Notaris.nl (KNB) — Wilsbekwaamheid en dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Toepassing Wet zorg en dwang bij wilsonbekwame cliënten — geraadpleegd op 16 november 2026
- Burgerlijk Wetboek Boek 4 (erfrecht), onder meer artikelen 10, 13, 18, 28-30, 42, 63, 64, 85, 94, 97, 142-149, 188 en 190-193, geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Mentorschap, curatele of bewind
Wanneer de rechter een vertegenwoordiger benoemt, en wat het kost.
- Volmacht voor je ouders regelen
Bankzaken en DigiD regelen met een volmacht.