Naar de inhoud

Begrip

Wat is een artikel 21 Wzd: besluit tot opname en verblijf?

Een besluit tot opname en verblijf, vaak artikel 21 Wzd genoemd, is een besluit van het CIZ. Je ouder met dementie kan daarmee worden opgenomen als hij of zij niet duidelijk ja zegt, maar zich ook niet verzet. Familie kan het aanvragen. Verzet je ouder zich wel, dan beslist de rechter.

In het kort

  • Voor wie: je ouder kan zelf geen weloverwogen beslissing nemen, toont geen bereidheid, maar verzet zich ook niet.
  • Wie beslist: het CIZ, niet de rechter.
  • Waar: alleen in een Wzd-geregistreerde accommodatie.
  • Duur: maximaal vijf jaar; herbeoordelingen zijn sinds 2024 tijdelijk gestopt, het besluit wordt dan automatisch verlengd.
  • Verzet: dan zet het CIZ de aanvraag om in een aanvraag voor een rechterlijke machtiging.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Wat betekent artikel 21 Wzd?
  2. Wanneer kan het CIZ een besluit tot opname en verblijf geven?
  3. Wat kost een besluit tot opname en verblijf, en hoe lang geldt het?
  4. Hoe vraag je een artikel 21-besluit aan bij het CIZ?
  5. Artikel 21 of rechterlijke machtiging: wat is het verschil?
  6. Veelgestelde vragen

Wat betekent artikel 21 Wzd?

Een besluit tot opname en verblijf is bedoeld voor cliënten die zelf geen weloverwogen beslissing kunnen nemen over een opname: ze tonen geen bereidheid, maar verzetten zich er ook niet tegen. Het CIZ geeft dit besluit af, zegt het Informatiepunt dwang in de zorg van het ministerie van VWS.

Bron van deze uitleg: Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Besluit tot opname en verblijf (externe website), bekeken op 16 november 2026.

De naam komt uit artikel 21 van de Wet zorg en dwang. Daarin staat dat zo'n opname alleen mag in een geregistreerde accommodatie, op basis van een besluit van het CIZ (wetten.overheid.nl).

Wanneer kan het CIZ een besluit tot opname en verblijf geven?

Volgens artikel 21 van de Wzd neemt het CIZ alleen een besluit als al deze dingen kloppen:

  • je ouder geeft geen blijk van bereidheid tot opname, maar verzet zich er ook niet tegen;
  • het gedrag van je ouder leidt door dementie (of een verstandelijke beperking) tot ernstig nadeel; zie onvrijwillige zorg voor wat dat is;
  • opname is nodig én geschikt om dat ernstig nadeel te voorkomen of te stoppen;
  • er zijn geen minder ingrijpende oplossingen.

Het CIZ noemt dit in gewone woorden: je naaste werkt niet echt mee, maar zegt ook niet duidelijk nee, en kan vaak niet goed meer zelf beslissen. Kan je ouder de gevolgen wel overzien en wil hij of zij zelf verhuizen, dan is het een vrijwillige opname en is dit besluit niet nodig.

Wat kost een besluit tot opname en verblijf, en hoe lang geldt het?

Het CIZ noemt geen kosten voor de aanvraag. Het verblijf in een verpleeghuis zelf loopt meestal via de Wlz, met een eigen bijdrage aan het CAK; zie kosten verpleeghuis. Vaak is ook een Wlz-indicatie nodig; het CIZ biedt daarvoor een combinatie-aanvraag.

Termijnen

Geldigheid van het besluit

Maximaal vijf jaar

Daarna kan het CIZ een nieuw besluit nemen.

Bron: Informatiepunt dwang in de zorg (VWS) · gecontroleerd op

Herbeoordeling

Sinds 1 januari 2024 niet, tot de wetswijziging

Het besluit wordt automatisch met vijf jaar verlengd. Een herbeoordeling aanvragen bij het CIZ kan wel.

Bron: Informatiepunt dwang in de zorg (VWS) · gecontroleerd op

Besluit van het CIZ

Binnen 6 weken

Eerst mondeling uitgelegd, daarna per brief.

Bron: CIZ · gecontroleerd op

Hoe vraag je een artikel 21-besluit aan bij het CIZ?

  1. Doe de checkHet CIZ heeft op de website een 'niet-vrijwillige opnamecheck'. Die laat zien of een aanvraag zinvol is.
  2. Verzamel de stukkenEen ingevuld aanvraagformulier, medische informatie zoals de diagnose (op te vragen bij de arts), het zorgplan als dat er is, informatie over het ziekteverloop, en zo nodig bewijs dat je vertegenwoordiger of gemachtigde bent.
  3. Stuur de aanvraag opPer post of beveiligd via Zivver. Hulp bij het invullen kun je krijgen van de zorgaanbieder, een cliëntondersteuner of de casemanager dementie.
  4. Het onderzoekHet CIZ belt je, komt langs of plant een beeldbelafspraak met je ouder. Het is fijn als iemand erbij is die je ouder goed kent. Ook een zorgprofessional sluit aan.
  5. Het besluit en de opnameKrijgt je ouder het besluit, dan regel je de opname met de zorgaanbieder in een Wzd-geregistreerde accommodatie.

Artikel 21 of rechterlijke machtiging: wat is het verschil?

Het verschil zit in het verzet. Zegt je ouder geen ja maar ook geen nee, dan kan het CIZ zelf een besluit tot opname en verblijf nemen. Verzet je ouder of de vertegenwoordiger zich wel, dan kan alleen de rechter beslissen, met een rechterlijke machtiging. Ziet het CIZ tijdens het onderzoek verzet, dan zet het de aanvraag automatisch om.

Besluit tot opname en verblijf (art. 21) en Rechterlijke machtiging naast elkaar
KenmerkBesluit tot opname en verblijf (art. 21)Rechterlijke machtiging
Houding van je ouderBesluit tot opname en verblijf (art. 21)Geen bereidheid, geen verzet.Rechterlijke machtigingVerzet van je ouder of de vertegenwoordiger.
Wie beslistBesluit tot opname en verblijf (art. 21)Het CIZ.Rechterlijke machtigingDe rechter, op verzoek van het CIZ.
GeldigheidBesluit tot opname en verblijf (art. 21)Maximaal vijf jaar.Rechterlijke machtigingEerst maximaal zes maanden.
AdvocaatBesluit tot opname en verblijf (art. 21)Niet van toepassing.Rechterlijke machtigingJe ouder krijgt gratis een advocaat.

Veelgestelde vragen

Wat is een artikel 21 Wzd-indicatie?

Een besluit van het CIZ waarmee iemand met dementie of een verstandelijke beperking kan worden opgenomen zonder dat die persoon instemt, als die zich ook niet verzet. Het heet zo naar artikel 21 van de Wet zorg en dwang.

Wie mag een artikel 21-besluit aanvragen?

Familieleden kunnen de aanvraag via het CIZ doen. Ben je wettelijk vertegenwoordiger of gemachtigd, stuur dan het bewijs daarvan mee. Een zorgverlener kan de aanvraag ook namens jou doen.

Hoe lang duurt een artikel 21-aanvraag?

Het CIZ neemt binnen 6 weken een besluit. Het legt het besluit eerst mondeling uit en stuurt daarna een brief.

Wat gebeurt er als mijn vader zich tegen de opname verzet?

Dan kan het CIZ geen besluit tot opname en verblijf geven. Het zet de aanvraag om in een aanvraag voor een rechterlijke machtiging, en de rechter beslist.

Is een artikel 21-besluit hetzelfde als een Wlz-indicatie?

Nee. Het besluit gaat alleen over de opname. De Wlz-indicatie gaat over het recht op langdurige zorg. Vaak zijn ze allebei nodig; het CIZ kent een combinatie-aanvraag. Zie Wlz-indicatie.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. Informatiepunt dwang in de zorg (ministerie van VWS) — Besluit tot opname en verblijf — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten, artikelen 21 (besluit tot opname), 27 (verzoek CIZ) en 39 (beslistermijn en geldigheidsduur machtiging), geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. CIZ — Een aanvraag doen voor een besluit tot opname en verblijf — geraadpleegd op 16 november 2026
  4. CIZ — Voor wie is de Wet zorg en dwang? — geraadpleegd op 16 november 2026
  5. CIZ — Rechterlijke machtiging voor uw naaste — geraadpleegd op 16 november 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen