Begrip
Wat is frontotemporale dementie (FTD)?
Frontotemporale dementie (FTD) is een vorm van dementie waarbij vooral het gedrag en het karakter veranderen. Iemand kan ontremd of ongepast reageren, minder meeleven of nergens meer zin in hebben. Vergeten is minder op de voorgrond dan bij alzheimer. FTD komt vaker voor bij mensen die jong dementie krijgen.
In het kort
- Gedrag eerst: ontremd of impulsief gedrag, minder initiatief, minder meeleven met anderen.
- Geheugen: blijft vaak langer redelijk; plannen en overzien gaan wel slechter.
- Eten: andere voorkeuren of veel meer eten kunnen een teken zijn.
- Taalvarianten: soms begint het met problemen met taal.
- Vaker jonger: komt vaker voor bij mensen jonger dan 65 met dementie.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat is frontotemporale dementie?
Bij fronto-temporale dementie gaan mensen zich anders gedragen en verandert hun karakter, terwijl ze minder last hebben van snel dingen vergeten, legt Thuisarts uit. Het komt vaker voor bij jonge mensen met dementie.
Bron van deze uitleg: Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb dementie (laatst gewijzigd 11 november 2025) (externe website), bekeken op 16 november 2026.
De naam komt van de delen van de hersenen die worden aangetast: de voorkant (frontaal) en de zijkant (temporaal). Op een scan is daar volgens de richtlijn Dementie en MCI vaak verlies van hersenweefsel of minder activiteit te zien.
Hoe herken je frontotemporale dementie?
Bij de gedragsvariant noemt de richtlijn onder meer deze vroege kenmerken (voor de diagnose moeten er minstens drie zijn):
- ontremd gedrag: sociaal ongepast, onbeleefd of impulsief;
- vroeg minder initiatief of nergens meer zin in hebben (apathie);
- vroeg minder meeleven met anderen en minder interesse in mensen;
- steeds dezelfde handelingen, rituelen of zinnen herhalen;
- veranderd eten: andere voorkeuren, veel te veel eten, of dingen in de mond stoppen die niet eetbaar zijn;
- moeite met plannen en overzien, terwijl het geheugen en ruimtelijk inzicht relatief goed blijven.
Bij jongere mensen met dementie valt volgens Thuisarts vaak als eerste op dat het gedrag anders wordt.
Wat kost zorg bij frontotemporale dementie?
De kosten hangen af van de zorg die je ouder nodig heeft, niet van de soort dementie. Bij FTD vraagt vooral het gedrag veel van de familie; vraag ook naar ondersteuning voor jezelf als mantelzorger.
Hulp bij dementie: wie betaalt?
- Casemanager dementie
Betaald uit de zorgverzekering
Mag al vroeg worden ingezet; een medische diagnose hoeft er nog niet te zijn.
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
- Wie stelt de indicatie
De wijkverpleegkundige
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
- Wachten op casemanagement
Langer dan zes weken? Meld het bij de NZa
Vraag eerst je zorgverzekeraar om zorgadvies.
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
Begeleiding en dagbesteding vraag je aan bij het Wmo-loket van de gemeente, verzorging en verpleging thuis bij de thuiszorg (wijkverpleging), en als 24 uur per dag zorg of toezicht nodig is een indicatie bij het CIZ (Regelhulp). Zie wijkverpleging en Wlz-indicatie. Ook de huisarts, de praktijkondersteuner of de ouderenadviseur in de gemeente kan je op weg helpen.
Wat doe je als je vermoedt dat je ouder FTD heeft?
- Maak een afspraak bij de huisartsGa samen met je ouder als dat kan. De huisarts onderzoekt de klachten of stuurt door naar het ziekenhuis, bijvoorbeeld de geheugenpoli. Zie de geriater en de geheugenpoli.
- Regel een casemanager dementieEen casemanager geeft advies, stelt vast wat je ouder en jij nodig hebben, bemiddelt bij zorg en helpt een zorgplan te maken (Regelhulp). Zie casemanager dementie.
- Bespreek de toekomst op tijdEr kan een moment komen dat je ouder niet meer goed kan zeggen wat hij of zij wil. Thuisarts raadt aan om wensen te bespreken en iemand te kiezen die mag beslissen. Zie wilsverklaring opstellen.
- Vertel wat er in het gedrag veranderd isSchrijf voor het gesprek met de huisarts op wat je ziet: sinds wanneer, en wat anders is dan vroeger. Bij FTD zegt dat vaak meer dan een geheugentest. De richtlijn noemt gespecialiseerde Alzheimercentra voor de taalvarianten.
Wat is het verschil tussen frontotemporale dementie en alzheimer?
Bij alzheimer valt meestal eerst het geheugen uit. Bij frontotemporale dementie veranderen eerst het gedrag en het karakter, en blijven het geheugen en het ruimtelijk inzicht relatief langer goed (richtlijn, Thuisarts). Lees meer bij ziekte van Alzheimer.
| Kenmerk | Frontotemporale dementie | Ziekte van Alzheimer |
|---|---|---|
| Eerste klachten | Frontotemporale dementieGedrag en karakter veranderen. | Ziekte van AlzheimerMeestal het geheugen. |
| Geheugen | Frontotemporale dementieRelatief lang redelijk. | Ziekte van AlzheimerGaat vroeg achteruit. |
| Leeftijd | Frontotemporale dementieKomt vaker voor bij jongere mensen met dementie. | Ziekte van AlzheimerMeest voorkomend, ook onder de 65. |
Veelgestelde vragen
Wat zijn de eerste symptomen van frontotemporale dementie?
Vaak veranderingen in gedrag: ontremd of ongepast reageren, minder initiatief, minder meeleven met anderen, herhalend gedrag of veranderd eten. Het geheugen blijft vaak langer redelijk.
Waar staat FTD voor?
FTD staat voor frontotemporale dementie: dementie door aantasting van de voorkant en zijkant van de hersenen.
Op welke leeftijd krijg je frontotemporale dementie?
FTD komt vaker voor bij mensen die jonger dan 65 jaar dementie krijgen, zegt Thuisarts. Het kan ook op oudere leeftijd.
Hoe wordt frontotemporale dementie vastgesteld?
Een arts kijkt naar de veranderingen in gedrag en denken, en vaak naar een scan van de hersenen. Bij de taalvarianten is onderzoek in een gespecialiseerd Alzheimercentrum het meest geschikt, volgens de richtlijn.
Hoe snel gaat frontotemporale dementie?
Dat verschilt per persoon. Over het verloop en de levensverwachting lees je in fasen van dementie.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Richtlijnendatabase (Federatie Medisch Specialisten) — Richtlijn Dementie en MCI, diagnostische criteria Frontotemporale dementie (FTD) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben jonger dan 65 jaar en heb dementie (laatst gewijzigd 12 juni 2025) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Ondersteuning bij dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb dementie (laatst gewijzigd 11 november 2025) — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Fasen van dementie
Het verloop en de levensverwachting per soort dementie.
- Overbelaste mantelzorger
Wat je doet als de zorg voor je ouder te zwaar wordt.