Begrip
Wat is zorg in natura (zin)?
Zorg in natura betekent dat je ouder de zorg zelf krijgt, niet een budget. De gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor heeft afspraken met zorgorganisaties. Je ouder kiest daaruit, en de administratie en de betaling lopen buiten jullie om. Het tegenovergestelde is een persoonsgebonden budget (pgb): dan koop je de zorg zelf in.
In het kort
- Wat het is: zorg van een zorgaanbieder die een contract heeft met de gemeente, zorgverzekeraar of het zorgkantoor.
- Bij welke zorg: Wmo-hulp van de gemeente, wijkverpleging en zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz).
- Kosten: de vorm zelf kost niets extra. Wat je ouder betaalt, hangt af van de wet waar de zorg onder valt.
- Let op het contract: bij wijkverpleging zonder contract krijg je waarschijnlijk niet alles vergoed.
- Combineren: zorg in natura en een pgb kunnen soms samen.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat betekent zorg in natura?
Bij zorg in natura maakt de gemeente, het zorgkantoor of de zorgverzekeraar afspraken met verschillende zorgorganisaties, en kies je daaruit wie de zorg of ondersteuning geeft. Die instantie regelt ook de administratie, zo legt de Rijksoverheid het uit.
Bron van deze uitleg: Rijksoverheid — Wat is het verschil tussen een persoonsgebonden budget (pgb) en zorg in natura? (externe website), bekeken op 16 november 2026.
In natura betekent letterlijk: in de vorm van de zorg zelf, niet in geld. Regelhulp zegt het korter: bij zorg in natura regelt een zorgaanbieder de hele zorg. Op formulieren en in brieven staat vaak de afkorting zin.
Alle zorgwetten kennen zorg in natura. In de Wet langdurige zorg zijn er drie vormen: verblijf in een zorginstelling, een volledig pakket thuis (vpt) en een modulair pakket thuis (mpt).
Wanneer krijg je met zorg in natura te maken?
Zodra je vader of moeder zorg of hulp krijgt toegekend, komt de vraag: zorg in natura of een pgb? Die keuze is er bij drie soorten zorg:
- Hulp van de gemeente (Wmo): bij een maatwerkvoorziening, zoals huishoudelijke hulp of een hulpmiddel, kies je tussen zorg in natura en een pgb.
- Wijkverpleging (zorgverzekering): een thuiszorgorganisatie met een contract regelt alles, of je vraagt een pgb aan bij de zorgverzekeraar.
- Langdurige zorg (Wlz): verblijf, een vpt of een mpt zijn zorg in natura. Het zorgkantoor betaalt de zorgaanbieder rechtstreeks.
Zorg in natura past als jullie geen administratie willen en tevreden zijn met de zorgaanbieders die een contract hebben. Je ouder maakt met de zorgaanbieder afspraken over hoe de zorg wordt gegeven. Die afspraken staan in het zorgplan.
Wat kost zorg in natura?
Voor zorg in natura betaal je niets extra. Wat je ouder zelf betaalt, hangt af van de wet waar de zorg onder valt:
Wat je ouder zelf betaalt (2026)
- Hulp van de gemeente (Wmo)
Meestal € 21,80 per maand
Een vast bedrag, ook bij meer soorten hulp tegelijk. Het is hetzelfde bij zorg in natura en bij een pgb.
Bron: CAK · gecontroleerd op
- Wijkverpleging met contract
Geen eigen risico, geen eigen bijdrage
Zonder contract met de zorgverzekeraar krijg je waarschijnlijk niet alles vergoed.
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
- Langdurige zorg (Wlz)
Eigen bijdrage naar inkomen en vermogen
Het CAK berekent het bedrag. Het zorgkantoor betaalt de zorgaanbieder.
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
Meer over de bedragen lees je in eigen bijdrage Wmo bij het CAK en kosten verpleeghuis: eigen bijdrage per maand.
Hoe regel je zorg in natura?
- Vraag de zorg aan bij het juiste loketHulp in huis bij de gemeente, wijkverpleging bij een thuiszorgorganisatie, langdurige zorg bij het CIZ. Welke zorg waar hoort, lees je in thuiszorg aanvragen.
- Kies voor zorg in naturaBij de toekenning geef je aan dat je ouder zorg in natura wil. Bij wijkverpleging hoef je niets te kiezen: wie een organisatie met een contract belt, krijgt zorg in natura.
- Kies een zorgaanbieder met een contractDe gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor weet welke zorgaanbieders een contract hebben. Je ouder kiest daaruit.
- Maak afspraken met de zorgaanbiederBespreek wat je ouder nodig heeft, op welke tijden en wat jullie als familie zelf doen.
- Later toch wisselen?Zorg in natura omzetten naar een pgb kan in sommige gevallen, en andersom ook. Bespreek het met de gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor.
Wat is het verschil tussen zorg in natura en een pgb?
Bij zorg in natura krijgt je ouder de zorg, bij een pgb een budget om zelf zorg in te kopen. Dat geeft meer vrijheid, maar ook meer werk. Je ouder moet een pgb zelf kunnen beheren, of een vertegenwoordiger hebben die dat doet. Meer over het pgb: pgb voor mantelzorg aanvragen.
| Kenmerk | Zorg in natura | Pgb |
|---|---|---|
| Wie kiest de zorgverlener | Zorg in naturaJe kiest uit de zorgaanbieders met een contract. | PgbJe kiest zelf, ook iemand zonder contract of iemand die je kent. |
| Wie doet de administratie | Zorg in naturaDe gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor. | PgbJijzelf: contracten, planning en administratie. |
| Wie betaalt de zorgverlener | Zorg in naturaDe instantie betaalt de zorgaanbieder rechtstreeks. | PgbDe Sociale Verzekeringsbank of de zorgverzekeraar betaalt uit het budget. Het geld komt niet op je eigen rekening. |
| Wat je moet kunnen | Zorg in naturaAfspraken maken met de zorgaanbieder. | PgbHet budget beheren en de zorgverleners aansturen. |
| Combineren | Zorg in naturaKan soms met een pgb voor een ander deel van de zorg. | PgbKan soms met zorg in natura voor een ander deel van de zorg. |
Veelgestelde vragen
Wat betekent zin in de zorg?
Zin is de afkorting van zorg in natura. Het betekent dat een zorgaanbieder met een contract de zorg levert en dat de gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor die zorgaanbieder rechtstreeks betaalt.
Wat is beter: zorg in natura of een pgb?
Dat hangt af van wat jullie willen regelen. Zorg in natura geeft geen administratie, maar je kiest uit de zorgaanbieders met een contract. Een pgb geeft meer vrijheid, maar je moet het budget zelf kunnen beheren.
Kun je zorg in natura en een pgb combineren?
Soms wel. Bijvoorbeeld als je ouder verschillende soorten zorg nodig heeft: verpleging via zorg in natura en persoonlijke verzorging via een pgb. Vraag de gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor wat in jullie situatie kan.
Kun je van zorg in natura overstappen naar een pgb?
In sommige gevallen wel, bijvoorbeeld als je ouder de zorg liever krijgt van iemand die hij of zij kent. Andersom kan ook, maar dan moet je ouder misschien van zorgverlener wisselen.
Is zorg in natura gratis?
Niet altijd. De vorm kost niets extra, maar voor de zorg zelf kan een eigen bijdrage gelden. Bij de Wmo is dat in 2026 meestal € 21,80 per maand en bij de Wlz hangt het af van inkomen en vermogen. Wijkverpleging met een contract kost je ouder niets.
Mag je bij zorg in natura zelf een zorgaanbieder kiezen?
Ja, uit de zorgorganisaties waarmee de gemeente, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor afspraken heeft. Een zorgaanbieder zonder contract kiezen kan bij wijkverpleging ook, maar dan krijg je waarschijnlijk niet alles vergoed.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Rijksoverheid — Wat is het verschil tussen een persoonsgebonden budget (pgb) en zorg in natura? — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Een persoonsgebonden budget (pgb) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Verschillen tussen de Wmo, Zvw en Wlz — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Wmo-ondersteuning aanvragen — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Wijkverpleging — geraadpleegd op 16 november 2026
- CAK — Eigen bijdrage Wmo (bedrag 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Pgb voor mantelzorg aanvragen
Hoe een persoonsgebonden budget werkt, ook als familie de zorg geeft.
- Thuiszorg aanvragen: zo regel je het voor je ouder
Welke zorg bij welk loket hoort en hoe lang het duurt.
- Wmo indicatie aanvragen
De stappen bij de gemeente, met de keuze tussen zorg in natura en pgb.