Gids
Verzorgingshuis, verpleeghuis of kleinschalig wonen?
Het verzorgingshuis zoals veel mensen het kennen, bestaat bijna niet meer. Wie nu blijvend dag en nacht zorg nodig heeft, krijgt een Wlz-indicatie en gaat naar een verpleeghuis, of krijgt de zorg in een andere woonvorm, zoals kleinschalig wonen. Wie minder zorg nodig heeft, woont zelfstandig, bijvoorbeeld in een seniorenwoning met zorg aan huis. Hieronder zie je de verschillen.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat is er met het verzorgingshuis gebeurd?
In een verzorgingshuis woonden ouderen die niet meer zelfstandig konden wonen, maar minder zorg nodig hadden dan in een verpleeghuis. Die plekken zijn grotendeels verdwenen. Ze maakten vaak plaats voor verpleeghuisplekken, of werden omgebouwd tot zelfstandige woningen bij elkaar.
Het verzorgingshuis in cijfers
- Verzorgingshuisplekken in december 2012
bijna 80.000
Bron: Kamerstuk 36 477, nr. 3 (memorie van toelichting) · gecontroleerd op
- Geen geld meer voor nieuwe plekken (VV1 tot en met VV3 en een deel van VV4)
vanaf 1 januari 2013 en 2014
Bron: Kamerstuk 36 477, nr. 3 (memorie van toelichting) · gecontroleerd op
- Verzorgingshuisplekken (VV1 tot en met VV3) in juli 2021
750
Bron: Kamerstuk 36 477, nr. 3 (memorie van toelichting) · gecontroleerd op
Er ligt een wetsvoorstel van Kamerleden om het verzorgingshuis terug te brengen in de Wlz (kamerstuk 36 477 (externe website)). Ouderen zouden dan recht krijgen op dagelijkse begeleiding en verzorging in een beschutte woonomgeving, met zorg die ook 's nachts snel in de buurt is. Zolang dat voorstel geen wet is, geldt: zonder Wlz-indicatie is er geen recht op een plek in een zorginstelling. Wat je ouder nu betaalt, lees je bij kosten verzorgingshuis.
Het verpleeghuis
- Voor wie: mensen met een Wlz-indicatie die kiezen voor wonen in een zorginstelling. Lees Wlz-indicatie: wat is dat en wanneer heb je er recht op?.
- Wat er in zit: volgens de Rijksoverheid onder meer verzorging, verpleging, behandeling, maaltijden en hulp in de huishouding.
- Wat je ouder betaalt: een eigen bijdrage aan het CAK. De eerste 4 maanden de lage, daarna meestal de hoge eigen bijdrage. Zie kosten per maand.
- Wachten: verpleeghuizen hebben vaak een wachtlijst. Zie wachtlijst verpleeghuis per regio.
Kleinschalig wonen
Bij kleinschalig wonen woont een kleine groep bewoners samen in een gewoon huis of een afdeling die zo is ingericht. Ze delen een huiskamer en keuken en hebben elk een eigen kamer. Het wordt vaak gekozen voor mensen met dementie. Er zijn twee soorten:
- Als onderdeel van een verpleeghuisVeel verpleeghuizen werken met kleine woongroepen. Dan is het gewoon wonen in een zorginstelling, met de normale eigen bijdrage aan het CAK.
- Een particuliere woonvormEen zorgaanbieder of initiatief verhuurt woonruimte en levert de Wlz-zorg met een volledig pakket thuis (vpt) of je ouder betaalt de zorg met een pgb. Je ouder betaalt dan zelf de huur (het handboek VPT van CZ zorgkantoor zegt het zo: bewoners met een vpt hebben een eigen woning en betalen daarvoor huur), vaak met servicekosten, plus de eigen bijdrage aan het CAK.
Zelfstandig wonen met zorg aan huis
Heeft je ouder (nog) geen Wlz-indicatie? Dan blijft je ouder zelfstandig wonen: in het eigen huis, een seniorenwoning of een aanleunwoning. Hulp komt dan van de gemeente (Wmo) en de wijkverpleging. Lees seniorenwoning, aanleunwoning of thuis blijven wonen? en thuiszorg aanvragen voor je ouder.
Ook met een Wlz-indicatie kan je ouder thuis blijven wonen, als dat verantwoord is. Het zorgkantoor beoordeelt dat. Lees Wet langdurige zorg: wat is het en hoe werkt het?.
De woonvormen naast elkaar
- Verpleeghuis: Wlz-indicatie nodig; zorg en wonen in één; je ouder betaalt de eigen bijdrage Wlz (geen huur).
- Kleinschalig wonen binnen een verpleeghuis: hetzelfde als een verpleeghuis, in een kleinere groep.
- Particuliere woonvorm: Wlz-indicatie nodig voor de zorg (vpt of pgb); je ouder betaalt huur en servicekosten plus de eigen bijdrage Wlz.
- Seniorenwoning of aanleunwoning: geen indicatie nodig; je ouder betaalt huur of woonlasten, plus eventueel de eigen bijdrage Wmo.
- Het oude verzorgingshuis: bestaat bijna niet meer (zie boven).
Een plek kiezen
- Vraag het zorgkantoor om hulpElk zorgkantoor moet gratis, onafhankelijke cliëntondersteuning bieden om een geschikte instelling te vinden (Rijksoverheid). Welk zorgkantoor bij je ouder hoort: zorgkantoor per regio.
- Vergelijk ervaringenOp ZorgkaartNederland lees je ervaringen van bewoners en familie en vergelijk je instellingen.
- Ga kijken, liefst twee keerBijvoorbeeld een keer rond etenstijd. Vraag hoe vaak er iemand op de groep is, ook 's nachts, wat er te doen is overdag, en hoe familie kan meedenken.
- Noem meer dan één voorkeurWie maar één huis kiest, wacht vaak langer. Lees wachtlijst verpleeghuis: zo overbrug je de tijd thuis.
Veelgestelde vragen
Bestaat het verzorgingshuis nog?
Bijna niet meer. Sinds 2013 en 2014 is er geen geld meer voor nieuwe plekken voor de lichtere zorgprofielen. In juli 2021 waren er nog 750 verzorgingshuisplekken over (bron: toelichting bij wetsvoorstel 36 477). Veel oude verzorgingshuizen zijn nu verpleeghuis of zelfstandige woningen met zorg in de buurt.
Wat is het verschil tussen een verzorgingshuis en een verpleeghuis?
Een verzorgingshuis was voor ouderen met een lichtere zorgvraag. Een verpleeghuis is voor mensen die blijvend dag en nacht zorg of toezicht nodig hebben en daarvoor een Wlz-indicatie hebben.
Is kleinschalig wonen duurder?
Binnen een verpleeghuis niet: dan betaalt je ouder de gewone eigen bijdrage aan het CAK. Bij een particuliere woonvorm betaalt je ouder daarnaast huur en servicekosten. Hoeveel dat is, verschilt per woonvorm. Vraag het altijd vooraf op papier.
Kan mijn moeder naar een verpleeghuis zonder Wlz-indicatie?
Niet met zorg uit de Wlz. Daarvoor is een indicatie van het CIZ nodig. Soms is een tijdelijke opname mogelijk, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname; dat loopt via de huisarts of het ziekenhuis.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Kamerstuk 36 477, nr. 3 — Memorie van toelichting (geschiedenis van de verzorgingshuizen) — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- Kamerstuk 36 477, nr. 2 — Voorstel van wet tot wijziging van de Wlz in verband met de terugkeer van de verzorgingshuizen — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- Wet langdurige zorg, artikelen 3.2.1 (wie recht heeft), 3.2.3 (aanvraag), 3.3.1–3.3.2 (leveringsvormen) en 4.2.1 (zorgplicht zorgkantoor) — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- Rijksoverheid — Welke zorg kan ik krijgen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz)? — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- Rijksoverheid — Hoe vind ik een geschikte zorginstelling? — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- Rijksoverheid — Welke mogelijkheden zijn er als ik langdurige zorg of ondersteuning nodig heb? — geraadpleegd op 25 oktober 2026
- CZ zorgkantoor — Handboek Volledig Pakket Thuis (pdf) — geraadpleegd op 25 oktober 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Seniorenwoning, aanleunwoning of thuis blijven wonen?
Thuis blijven wonen, of past een seniorenwoning, aanleunwoning of levensloopbestendige woning beter? De opties op een rij, en wat je bij elke keuze regelt.
- Wet langdurige zorg (Wlz): wat is het en hoe werkt het?
De Wlz in gewone taal: voor wie de Wet langdurige zorg is, welke zorg erin zit, wie wat doet (CIZ, zorgkantoor, CAK) en wat je ouder zelf betaalt.
- Eigen bijdrage verpleeghuis: wat kost het per maand?
Wat kost een verpleeghuis of verzorgingshuis per maand? De lage en hoge eigen bijdrage Wlz van het CAK in 2026 en 2027, per woonvorm en met voorbeelden.
- Wachtlijst verpleeghuis: zo overbrug je de tijd thuis
Je ouder wacht op een plek in het verpleeghuis en woont nog alleen. Wat betekent de wachtstatus, welke zorg is er thuis en hoe regel je een vangnet?