Naar de inhoud

Begrip

Wat is een crisisopname bij ouderen?

Een crisisopname is een tijdelijke opname in een zorginstelling als zorg plotseling en onverwacht nodig is. Bijvoorbeeld als je vader of moeder ineens veel meer zorg nodig heeft, of als de mantelzorger uitvalt. Wie het regelt, hangt af van de situatie: de huisarts, het zorgkantoor, de crisisregisseur of de gemeente.

In het kort

  • Wat het is: zorg of opvang die snel en onverwacht nodig is en niet gepland was.
  • Geen spoedeisende hulp: bij levensgevaar bel je 112, niet de crisisregisseur.
  • Met Wlz-indicatie: het zorgkantoor of de zorginstelling regelt de opname, soms via een crisisregisseur.
  • Zonder Wlz-indicatie: de huisarts verwijst, meestal naar een eerstelijnsverblijf uit de zorgverzekering.
  • Mantelzorger valt uit: zonder indicatie is de gemeente verantwoordelijk voor acute respijtzorg.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Wat betekent crisisopname?
  2. Wanneer is een crisisopname nodig?
  3. Wie betaalt een crisisopname?
  4. Hoe regel je een crisisopname?
  5. Wat is het verschil met eerstelijnsverblijf en respijtzorg?
  6. Wat doet een crisisregisseur?
  7. Veelgestelde vragen

Wat betekent crisisopname?

Crisiszorg is zorg of opvang die snel en onverwacht nodig is en niet van tevoren is gepland, zo legt Regelhulp het uit; bij een crisisopname wordt je ouder daarvoor tijdelijk opgenomen in een zorginstelling. Het gaat niet om medische spoedhulp van de spoedeisende hulp of de huisartsenpost.

Bron van deze uitleg: Regelhulp (ministerie van VWS) — Crisiszorg en spoedopvang (externe website), bekeken op 16 november 2026.

Je hoort ook het woord crisisbed. Daarmee wordt meestal de plek in een zorginstelling voor zo'n tijdelijke opname bedoeld. Bij levensgevaar of een medisch spoedgeval is de spoedeisende hulp of de huisartsenpost de plek, niet een crisisbed.

Wanneer is een crisisopname nodig?

Regelhulp noemt drie soorten situaties waarin crisiszorg nodig kan zijn:

  • Plotseling verpleging nodig: je ouder heeft ineens zorg nodig die thuis niet te geven is, bijvoorbeeld na een val of bij een snelle achteruitgang.
  • De mantelzorger valt weg: de partner of het kind dat de zorg gaf, wordt zelf ziek of raakt overbelast.
  • Een psychische crisis: dan gaat de opname via een ggz-instelling en de zorgverzekering.

Gaat het al langer niet goed thuis en wacht je ouder op een plek? Dan is een crisisopname meestal niet de route. Lees dan wachtlijst verpleeghuis en je ouder kan niet meer zelfstandig wonen.

Wie betaalt een crisisopname?

Regelhulp noemt geen bedragen. Wie betaalt, hangt af van de wet waar de opname onder valt:

  • Met een Wlz-indicatie: de opname valt onder de Wet langdurige zorg. Je ouder betaalt de gewone eigen bijdrage voor de Wlz.
  • Zonder Wlz-indicatie, met een medische reden: de zorgverzekering betaalt het eerstelijnsverblijf. Daarvoor geldt het eigen risico.
  • Opvang of begeleiding bij psychosociale problemen: de gemeente, via de Wmo.

Hoe regel je een crisisopname?

  1. Bij levensgevaar: bel 112Een crisisopname is geen spoedeisende hulp. Is je ouder in gevaar of ernstig ziek, bel dan 112 of 's avonds en in het weekend de huisartsenpost.
  2. Bel de huisartsDe huisarts of medisch specialist kan je ouder doorverwijzen naar een tijdelijke opname. Zonder Wlz-indicatie is dat meestal een eerstelijnsverblijf, gericht op terug naar huis.
  3. Heeft je ouder een Wlz-indicatie? Bel de zorginstelling of het zorgkantoorZij regelen de opname. Veel zorgkantoren werken samen met een crisisregisseur, die beoordeelt welke crisiszorg nodig is.
  4. Laat zo nodig een Wlz-indicatie aanvragenVoldoet je ouder aan de voorwaarden voor de Wlz, dan kan de zorgaanbieder bij het CIZ een indicatie aanvragen. Het CIZ beoordeelt dat binnen twee weken en kan de indicatie met terugwerkende kracht toekennen.
  5. Valt de mantelzorger uit? Bel de gemeenteZonder Wlz-indicatie is de gemeente verantwoordelijk voor acute respijtzorg. Je kunt ook extra uren wijkverpleging vragen bij de wijkverpleegkundige.

Wat de bron zegt over de termijn

Wlz-indicatie bij een crisis

Het CIZ beoordeelt binnen twee weken

De indicatie kan met terugwerkende kracht worden toegekend.

Bron: Regelhulp · gecontroleerd op

Wat is het verschil met eerstelijnsverblijf en respijtzorg?

Een crisisopname is geen aparte regeling, maar een situatie: de zorg is plotseling nodig. Welke opname het wordt, hangt af van de reden. Zonder Wlz-indicatie en met een medische reden is dat meestal een eerstelijnsverblijf, met als doel weer naar huis. Gaat het om de mantelzorger die even niet kan, dan is het respijtzorg: lees respijtzorg en vervangende mantelzorg.

Crisisopname (Wlz) en Eerstelijnsverblijf naast elkaar
KenmerkCrisisopname (Wlz)Eerstelijnsverblijf
Voor wieCrisisopname (Wlz)Je ouder heeft een Wlz-indicatie of krijgt die snel.EerstelijnsverblijfJe ouder heeft geen Wlz-indicatie.
Wie regelt hetCrisisopname (Wlz)De zorginstelling of het zorgkantoor, soms via de crisisregisseur.EerstelijnsverblijfDe huisarts of medisch specialist verwijst.
DoelCrisisopname (Wlz)Zorg die plotseling nodig is, uit de Wlz.EerstelijnsverblijfGericht op terugkeer naar huis.
Wie betaaltCrisisopname (Wlz)De Wlz, met eigen bijdrage.EerstelijnsverblijfDe zorgverzekering, met eigen risico.

Wat doet een crisisregisseur?

Een crisisregisseur helpt bij een crisis de zorg te regelen voor mensen met zorg uit de Wlz. Deze onafhankelijke regisseur beoordeelt de crisis en bepaalt welke crisiszorg nodig is. Dat kan een crisisopname zijn of de inzet van een crisis- en ondersteuningsteam. Er zijn aparte crisisregisseurs voor de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg. De contactgegevens verschillen per zorgkantoor (Regelhulp (externe website)).

Veelgestelde vragen

Wat is een crisisopname?

Een crisisopname is een tijdelijke opname in een zorginstelling als zorg plotseling en onverwacht nodig is. Bijvoorbeeld als je ouder ineens veel meer zorg nodig heeft of als de mantelzorger uitvalt. Het is geen spoedeisende hulp.

Wie regelt een crisisopname voor ouderen?

Met een Wlz-indicatie regelt de zorginstelling of het zorgkantoor de opname, vaak samen met een crisisregisseur. Zonder Wlz-indicatie verwijst de huisarts of de medisch specialist, meestal naar een eerstelijnsverblijf.

Wat is een crisisbed?

Met een crisisbed wordt meestal de plek in een zorginstelling voor een crisisopname bedoeld: een tijdelijke opname als zorg plotseling nodig is. Je ouder komt er via de huisarts, de zorginstelling of het zorgkantoor, niet op eigen initiatief.

Wat doet de crisisregisseur van het zorgkantoor?

De crisisregisseur beoordeelt bij een crisis welke zorg nodig is voor iemand met zorg uit de Wlz. Dat kan een crisisopname zijn of de inzet van een crisis- en ondersteuningsteam. Er zijn aparte crisisregisseurs voor ouderenzorg en gehandicaptenzorg.

Wat als de mantelzorger plotseling wegvalt?

Heeft je ouder een Wlz-indicatie, dan regelt de zorginstelling of het zorgkantoor een tijdelijke opname of extra zorg thuis. Zonder indicatie is de gemeente verantwoordelijk voor acute respijtzorg, of je vraagt extra wijkverpleging aan bij de wijkverpleegkundige.

Kan het CIZ snel een Wlz-indicatie geven bij een crisis?

Ja. De zorgaanbieder kan bij het CIZ een indicatie aanvragen. Het CIZ beoordeelt dat binnen twee weken en kan de indicatie met terugwerkende kracht toekennen.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. Regelhulp (ministerie van VWS) — Crisiszorg en spoedopvang — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Regelhulp (ministerie van VWS) — Crisisregisseur bij zorg vanuit de Wlz — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. Zorginstituut Nederland — Toegang tot zorg uit de Wlz — geraadpleegd op 16 november 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen