Naar de inhoud

Begrip

Wat is de legitieme portie bij onterving?

De legitieme portie is het deel van de erfenis waar een kind altijd recht op heeft, ook als het in het testament is onterfd. Het is de helft van wat het kind zonder testament zou erven, en alleen in geld. Het kind krijgt het niet vanzelf: het moet de legitieme portie binnen vijf jaar na het overlijden opeisen.

In het kort

  • Voor wie: kinderen, en kleinkinderen als hun ouder al is overleden.
  • Hoeveel: de helft van het wettelijk erfdeel, berekend over de erfenis plus bepaalde schenkingen.
  • Alleen geld: geen recht op het huis of op spullen.
  • Termijn: opeisen uiterlijk vijf jaar na het overlijden, of eerder als een belanghebbende een redelijke termijn stelt.
  • Uitstel: het testament kan bepalen dat het kind pas krijgt na het overlijden van de partner.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Wat betekent legitieme portie?
  2. Wanneer speelt de legitieme portie?
  3. Hoe groot is de legitieme portie?
  4. Hoe eis je de legitieme portie op?
  5. Wat is het verschil met het wettelijk erfdeel?
  6. Veelgestelde vragen

Wat betekent legitieme portie?

De legitieme portie is het deel van de waarde van het vermogen van de overledene waarop een kind aanspraak kan maken, ondanks schenkingen en wat er in het testament staat. Voor een kind is het de helft van wat het volgens de wet zou erven.

Bron van deze uitleg: Burgerlijk Wetboek Boek 4 (erfrecht), onder meer artikelen 10, 13, 18, 28-30, 42, 63, 64, 85, 94, 97, 142-149, 188 en 190-193, geldend vanaf 1 juli 2025 (externe website), bekeken op 16 november 2026.

Zo staat het in het Burgerlijk Wetboek, Boek 4, artikelen 63 en 64. De wet noemt wie er recht op heeft een legitimaris: de kinderen, en de kleinkinderen als hun ouder al overleden is. Een partner, broer of zus heeft geen legitieme portie.

Wanneer speelt de legitieme portie?

Alleen als een kind (gedeeltelijk) is onterfd in een testament, of als de ouder bij leven zoveel heeft weggegeven dat er voor het kind weinig overblijft. Een paar situaties:

  • je vader of moeder heeft alles aan een nieuwe partner of aan een goed doel nagelaten; dan moet de partner of het goede doel de legitieme portie betalen;
  • één kind is onterfd na een ruzie;
  • er geldt de wettelijke verdeling: dan krijgt een onterfd kind zijn legitieme portie pas na het overlijden van de partner.

Een onterfd kind kan ook berusten in de onterving. Dan gaat zijn deel naar zijn eigen kinderen, en kan het zelf geen legitieme portie meer opeisen.

Hoe groot is de legitieme portie?

Regels uit de wet

Omvang voor een kind

De helft van de waarde, gedeeld door het aantal erfgenamen in de eerste groep (partner en kinderen)

Een kind met één broer en een overlevende partner: de helft van een derde, dus een zesde van de berekeningsgrondslag.

Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 4:64 lid 1 · gecontroleerd op

Termijn om op te eisen

Uiterlijk vijf jaar na het overlijden

Eerder als een belanghebbende een redelijke termijn stelt. Daarna vervalt het recht.

Bron: Burgerlijk Wetboek, artikel 4:85 lid 1 · gecontroleerd op

Waarop

Alleen een bedrag in geld, geen spullen of het huis

Bron: KNB-brochure Hoe regel ik mijn testament? · gecontroleerd op

De berekening gaat over de waarde van de erfenis, vermeerderd met bepaalde schenkingen en verminderd met bepaalde schulden (artikel 4:65). Daarom is het vaak werk voor een notaris. Wat die daarvoor vraagt, verschilt per kantoor. Over wat een kind erft, kan erfbelasting verschuldigd zijn; de vrijstellingen staan in vrijstelling erfbelasting 2027.

Hoe eis je de legitieme portie op?

  1. Lees het testamentVraag de notaris of je onterfd bent en wie de erfgenamen zijn. Een notaris zoekt in het Centraal Testamentenregister of er een testament is.
  2. Verklaar dat je je legitieme portie wiltBij de erfgenamen, of bij de executeur als die er is. Doe het schriftelijk, zodat je het kunt bewijzen.
  3. Let op de termijnUiterlijk vijf jaar na het overlijden. Stelt een erfgenaam je een redelijke termijn, dan moet je binnen die termijn reageren.
  4. Laat je helpenJe kunt je eigen notaris vragen om te helpen met de berekening en het opeisen.

Verwerp je de erfenis? Dan verlies je ook je legitieme portie, tenzij je bij de verklaring bij de rechtbank meteen zegt dat je die wel wilt ontvangen (artikel 4:63 lid 3). Meer over die keuze in beneficiair aanvaarden.

Wat is het verschil met het wettelijk erfdeel?

Het wettelijk erfdeel is wat een kind erft als er geen testament is. De legitieme portie is een minimum voor een kind dat in een testament is onterfd: de helft van dat wettelijk erfdeel, alleen in geld en alleen als het kind erom vraagt. Met een niet-opeisbaarheidsclausule in het testament kan je ouder regelen dat het pas na het overlijden van de partner hoeft te worden betaald.

Legitieme portie en Wettelijk erfdeel naast elkaar
KenmerkLegitieme portieWettelijk erfdeel
WanneerLegitieme portieAls het kind is onterfd.Wettelijk erfdeelAls er geen testament is dat iets anders zegt.
HoeveelLegitieme portieDe helft van het wettelijk erfdeel.Wettelijk erfdeelEen gelijk deel met partner en andere kinderen.
VormLegitieme portieAlleen een bedrag in geld.Wettelijk erfdeelEen deel van de erfenis (of een vordering bij de wettelijke verdeling).
Vanzelf?Legitieme portieNee, binnen vijf jaar opeisen.Wettelijk erfdeelJa, als erfgenaam.

Veelgestelde vragen

Hoeveel is de legitieme portie van een kind?

De helft van wat het kind zonder testament zou erven. Laat je vader een partner en twee kinderen na, dan is het wettelijk erfdeel een derde en de legitieme portie een zesde van de berekeningsgrondslag.

Hoe lang heb je om de legitieme portie op te eisen?

Uiterlijk vijf jaar na het overlijden. Stelt een erfgenaam je eerder een redelijke termijn, dan geldt die.

Kun je je kind volledig onterven?

Nee. Een onterfd kind houdt recht op zijn legitieme portie, de helft van zijn wettelijk erfdeel in geld. Het moet die wel zelf opeisen.

Heeft een kleinkind recht op de legitieme portie?

Alleen als zijn ouder, het kind van de overledene, al is overleden. Dan treden de kleinkinderen samen in de plaats van die ouder.

Krijg je bij de legitieme portie ook een deel van het huis?

Nee. De legitieme portie is alleen een bedrag in geld. De erfgenamen bepalen wat er met het huis gebeurt.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. Burgerlijk Wetboek Boek 4 (erfrecht), onder meer artikelen 10, 13, 18, 28-30, 42, 63, 64, 85, 94, 97, 142-149, 188 en 190-193, geldend vanaf 1 juli 2025 — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Notaris.nl (KNB) — Onterfd — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. Notaris.nl (KNB) — Erfenis voor je partner — geraadpleegd op 16 november 2026
  4. KNB — Brochure 'Hoe regel ik mijn testament?' (versie februari 2024, pdf) — geraadpleegd op 16 november 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen