Naar de inhoud

Gids

Wilsverklaring opstellen met je ouder: zo doe je dat

Een wilsverklaring is een document waarin je vader of moeder opschrijft welke zorg en behandeling hij of zij wel en niet wil, voor als zelf vertellen niet meer kan. Er zijn drie soorten: een behandelverbod, een schriftelijk euthanasieverzoek en een volmacht voor een vertegenwoordiger. Een notaris is niet nodig. Naam, handtekening en datum wel.

In het kort

  • Geen vaste vorm: typen of met de hand schrijven mag. Volledige naam, handtekening en datum eronder (Rijksoverheid).
  • Behandelverbod: een arts moet het volgen. Alleen bij twijfel mag een arts ervan afwijken.
  • Euthanasieverzoek: blijft een verzoek. Het is geen recht, en een arts mag weigeren.
  • Huisarts: bespreek de verklaring altijd. De arts legt hem vast in het medisch dossier.
  • Voorbeeld: Thuisarts heeft gratis voorbeeldteksten. Schrijf het wel in eigen woorden.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Wat is een wilsverklaring?
  2. De drie soorten: behandelverbod, euthanasieverzoek, volmacht
  3. Wilsverklaring opstellen in vijf stappen
  4. Voorbeeld van een wilsverklaring: gratis downloaden?
  5. De wilsverklaring bespreken met de huisarts
  6. Wilsverklaring en dementie
  7. Wilsverklaring of levenstestament: het verschil
  8. En als er niets is vastgelegd?
  9. Veelgestelde vragen

Wat is een wilsverklaring?

In een wilsverklaring legt iemand wensen over medische behandeling en zorg vast voor een later moment, als hij of zij die niet meer zelf kan vertellen. Bijvoorbeeld door dementie, na een ernstige beroerte of in coma (Rijksoverheid (externe website)). Je ouder maakt de verklaring zelf. Jij kunt helpen met nadenken, opschrijven en het gesprek met de huisarts.

Een wilsverklaring gaat over zorg en behandeling. Geld, bankzaken en het huis regel je met een volmacht of een levenstestament.

De drie soorten: behandelverbod, euthanasieverzoek, volmacht

De Rijksoverheid noemt drie soorten wilsverklaringen (Rijksoverheid (externe website)). Ze kunnen samen in één document staan.

  • Behandelverbod: welke behandelingen je ouder niet wil. Bijvoorbeeld niet meer naar het ziekenhuis, niet naar de intensive care, of niet reanimeren. Een arts moet een behandelverbod volgen. Alleen bij twijfel kan een arts afwijken, en moet dat dan kunnen uitleggen.
  • Schriftelijk euthanasieverzoek: in welke situatie je ouder euthanasie wil, en wat ondraaglijk en uitzichtloos lijden voor hem of haar betekent. Het blijft een verzoek: euthanasie is geen recht van de patiënt en geen plicht van de arts.
  • Volmacht (vertegenwoordiger): wie namens je ouder mag beslissen over behandeling en zorg als dat zelf niet meer gaat. Een vertegenwoordiger kan niet namens iemand om euthanasie vragen.

Wilsverklaring opstellen in vijf stappen

  1. Praat er eerst overMet de huisarts, en met de mensen die dichtbij staan. Wat vindt je ouder belangrijk? Wat wil hij of zij zeker niet?
  2. Schrijf het op in eigen woordenTypen of met de hand mag allebei. Een moeilijke tekst is niet nodig en taalfouten zijn niet erg. Het moet duidelijk zijn wat je ouder wil, en dat het zijn of haar eigen keuze is.
  3. Zet naam, handtekening en datum eronderVoornamen en achternaam voluit, handtekening en datum. Dan is de verklaring volgens Thuisarts meteen geldig.
  4. Bespreek de verklaring met de huisartsDe arts kan vragen wat je ouder precies bedoelt en zet de verklaring in het medisch dossier.
  5. Deel kopieënGeef een kopie aan de vertegenwoordiger, de naaste familie en andere artsen, zoals in het ziekenhuis of verpleeghuis.

Wat een wilsverklaring geldig maakt

Vorm

Vrij: typen of met de hand schrijven mag

Er zijn geen regels voor hoe de wensen worden opgeschreven.

Bron: Rijksoverheid; Thuisarts · gecontroleerd op

Wat eronder moet staan

Volledige naam, handtekening en datum

Bron: Rijksoverheid — Hoe stel ik een wilsverklaring op? · gecontroleerd op

Notaris

Niet nodig

Een handtekening van de huisarts is ook niet nodig.

Bron: Thuisarts; Nederlandse Reanimatie Raad · gecontroleerd op

Je ouder kan er ook een video- of geluidsopname bij maken om te laten zien dat het echt de eigen keuze is (Rijksoverheid (externe website)).

Voorbeeld van een wilsverklaring: gratis downloaden?

Thuisarts heeft twee gratis voorbeelden als Word-bestand: een voorbeeld van een schriftelijke wilsverklaring en van een schriftelijk euthanasieverzoek (externe website). De Rijksoverheid verwijst daar ook naar. Volgens Thuisarts verkopen Stichting Zorgverklaring, de NVVE en de NPV (christelijk) daarnaast kant-en-klare wilsverklaringen.

Gebruik een voorbeeld als kapstok, niet als eindtekst. De Rijksoverheid raadt aan om in eigen woorden op te schrijven wat je wilt, en liever geen standaardtekst of modelverklaring te gebruiken. Een arts moet later kunnen zien wat je ouder zelf bedoelde. Daarom staat er op deze pagina ook geen eigen modeltekst.

De wilsverklaring bespreken met de huisarts

  • Altijd bespreken: de arts weet dan wat je ouder belangrijk vindt en kan uitleggen wat mogelijk is.
  • Geen handtekening van de arts nodig: de verklaring is van je ouder. De arts legt hem wel vast in het medisch dossier.
  • Euthanasieverzoek: de arts kan zeggen of euthanasie mogelijk is en of hij of zij daaraan wil meewerken. Dat gesprek komt in het dossier. Palliatieve sedatie is iets anders dan euthanasie.
  • Af en toe bevestigen: laat je ouder af en toe tegen de arts zeggen dat de verklaring nog klopt. Bij een oude verklaring kan een arts twijfelen of de wensen nog hetzelfde zijn.

Veranderen de wensen? Dan bespreekt je ouder dat met de arts en de familie, past de verklaring aan of schrijft een nieuwe, met een nieuwe datum en handtekening (Thuisarts (externe website)). Wil je ouder thuis blijven in de laatste levensfase? Wat je dan regelt, lees je in palliatieve zorg thuis.

Wilsverklaring en dementie

Een wilsverklaring is juist bedoeld voor een tijd waarin je ouder het niet meer zelf kan zeggen, zoals bij gevorderde dementie. De verklaring moet wel zijn gemaakt toen je ouder daartoe in staat en wilsbekwaam was (Nederlandse Reanimatie Raad (externe website)). Wacht na een diagnose dus niet te lang, en betrek de huisarts of de casemanager dementie erbij.

Voor een euthanasieverzoek bij dementie geldt: kan iemand niet meer zelf om euthanasie vragen, dan mag de arts het schriftelijke verzoek in de plaats laten komen van het mondelinge verzoek. Ook dan moet aan alle zorgvuldigheidseisen van de Euthanasiewet zijn voldaan. Euthanasie op basis van alleen een schriftelijk verzoek komt volgens de Rijksoverheid maar heel weinig voor, en een arts mag weigeren (Rijksoverheid (externe website)). Schrijf daarom zo duidelijk mogelijk op om welke situatie het gaat, en bespreek het op tijd met de arts.

Meer over de eerste stappen na een diagnose lees je in beginnende dementie: wat te doen.

Wilsverklaring of levenstestament: het verschil

  • Wilsverklaring: gaat over zorg en behandeling. Je ouder maakt hem zelf, zonder notaris, en bespreekt hem met de arts.
  • Levenstestament: een akte bij de notaris, vooral over geld, bezit en wie mag beslissen. Er kunnen ook medische wensen in staan.

Volgens Thuisarts is een levenstestament meestal niet geschikt als wilsverklaring of euthanasieverklaring voor de arts. Heeft je ouder een levenstestament, vertel de arts dan wie de vertegenwoordiger voor de zorg is, en bespreek de wensen over het levenseinde apart met de arts (Thuisarts (externe website)). Wat er wel in een levenstestament hoort, lees je in wat zet je in een levenstestament.

En als er niets is vastgelegd?

Kan je ouder niet meer zelf beslissen en is er geen vertegenwoordiger aangewezen? Dan overlegt de arts met de partner. Is die er niet, dan met een kind, broer, zus of ouder (Thuisarts (externe website)). Is er onenigheid in de familie, of is er niemand, dan kan de rechter een mentor benoemen. Lees daarover mentorschap, curatele en bewind.

Veelgestelde vragen

Wat is een wilsverklaring?

Een wilsverklaring is een document waarin iemand opschrijft welke medische behandeling en zorg hij of zij wel en niet wil, voor als zelf vertellen niet meer kan. Er zijn drie soorten: een behandelverbod, een schriftelijk euthanasieverzoek en een volmacht voor een vertegenwoordiger.

Is een wilsverklaring geldig zonder notaris?

Ja. Een notaris is niet nodig. De verklaring is geldig met de voornamen en achternaam, de handtekening en de datum eronder (Thuisarts).

Waar vind ik een gratis voorbeeld van een wilsverklaring?

Op Thuisarts.nl staan twee gratis voorbeelden: een schriftelijke wilsverklaring en een schriftelijk euthanasieverzoek. Gebruik ze als hulp en schrijf de verklaring in eigen woorden; dat raadt de Rijksoverheid aan.

Moet de huisarts een wilsverklaring ondertekenen?

Nee, een handtekening van de huisarts is niet nodig. Bespreek de verklaring wel altijd met de huisarts; die zet hem in het medisch dossier.

Wat is een behandelverbod?

Een behandelverbod is een wilsverklaring waarin staat welke behandelingen iemand niet wil, zoals reanimatie of een opname op de intensive care. Een arts moet een behandelverbod volgen en mag alleen bij twijfel afwijken.

Is een euthanasieverklaring bindend voor de arts?

Nee. Een schriftelijk euthanasieverzoek is een verzoek. Euthanasie is geen recht van de patiënt en geen plicht van de arts, ook niet als aan alle wettelijke eisen is voldaan (Rijksoverheid).

Kan mijn moeder met dementie nog een wilsverklaring maken?

Dat kan zolang zij zelf kan overzien wat zij opschrijft. Een wilsverklaring moet zijn gemaakt toen iemand wilsbekwaam was. Bespreek het snel met de huisarts als er een diagnose is.

Wat is het verschil tussen een wilsverklaring en een levenstestament?

Een wilsverklaring gaat over zorg en behandeling en maak je zelf, zonder notaris. Een levenstestament is een notariële akte, vooral over geld en wie mag beslissen. Volgens Thuisarts is een levenstestament meestal niet geschikt als wilsverklaring voor de arts.

Hoe lang is een wilsverklaring geldig?

Een wilsverklaring blijft geldig. Je hoeft niet steeds een nieuwe in te leveren. Zeg wel af en toe tegen de arts dat de verklaring nog klopt, zeker als hij oud is.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. Rijksoverheid — Hoe stel ik een wilsverklaring op? — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Thuisarts.nl — Ik wil mijn wensen over zorg en behandeling opschrijven (wilsverklaring), met voorbeeldteksten — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. Nederlandse Reanimatie Raad — Niet-reanimeren verklaring (penning, tatoeage, schriftelijke wilsverklaring) — geraadpleegd op 16 november 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen