Mentorschap, curatele en bewind: wat is het verschil?

De drie maatregelen in het kort

• Bewind: een bewindvoerder regelt de geldzaken en het bezit. De rechter controleert of dat goed gaat.
• Mentorschap: een mentor beslist mee over verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Je ouder blijft handelingsbekwaam en mag bijvoorbeeld zelf een testament laten maken.
• Curatele: een curator regelt geld én persoonlijke zaken. Je ouder wordt handelingsonbekwaam en mag bijvoorbeeld niet zelf contracten afsluiten. De rechter kiest dit alleen als bewind en mentorschap samen niet genoeg zijn.

Bewind en mentorschap kun je samen aanvragen. Curatele kan niet naast bewind of mentorschap. In alle gevallen betrekt de vertegenwoordiger je ouder zo veel mogelijk bij beslissingen.

Bewind: hulp bij geldzaken

• De bewindvoerder regelt de geldzaken en beheert het bezit.
• Elk jaar laat de bewindvoerder de financiële stukken aan de rechter zien (rekening en verantwoording).
• Voor de verkoop van spullen, een schenking of een uitgave boven € 2.000 is toestemming nodig: van je ouder, of als dat niet meer kan, van de kantonrechter.
• Het kan ook beperkt: alleen voor een deel van de geldzaken. Bijvoorbeeld als een partner het huis wil verkopen maar de toestemming van de zieke partner nodig heeft.

Een particulier bewindvoerder komt uit de directe omgeving, zoals een zoon, dochter, broer of zus. Een professioneel bewindvoerder doet het als beroep. Daarvoor kies je bijvoorbeeld als niemand in de familie het kan. Ook bij een getrouwde ouder kan de rechter iemand anders dan de partner benoemen.

Mentorschap: hulp bij zorg en persoonlijke zaken

• De mentor regelt de zorg met zorgverleners en behandelaars en praat mee in gesprekken met een instelling.
• De mentor houdt persoonlijk contact en komt in actie als je ouder niet de zorg krijgt die nodig is.
• Over zeer persoonlijke zaken mag de mentor niet beslissen. En de mentor laat je ouder zo veel mogelijk zelf beslissen.

Is er niemand in de familie die mentor kan worden? Bij Mentorschap Nederland doen vrijwilligers dit werk, met regionale stichtingen die mentoren werven, opleiden en begeleiden.

Curatele: de zwaarste maatregel

Een curator beslist over geld, bezit en persoonlijke verzorging. Iemand onder curatele mag geen rechtshandelingen meer doen, zoals een huis huren of een telefoonabonnement afsluiten. Wel mag je ouder zelf beschikken over het leefgeld dat de curator geeft. Omdat curatele zo ingrijpend is, spreekt de rechter het alleen uit als lichtere vormen niet genoeg zijn.

Aanvragen: wie, waar en hoe

1. 1Wie mag het aanvragen?Je ouder zelf, de partner, familie tot en met de vierde graad (dus ook kinderen, kleinkinderen, broers en zussen), de instelling die je ouder verzorgt of begeleidt, en de officier van justitie.
2. 2Waar?Bij de kantonrechter van de rechtbank in de regio van je ouder. De formulieren staan op rechtspraak.nl, met daarop welke stukken je meestuurt. Een advocaat is niet verplicht.
3. 3Wie wordt het?Je mag in de aanvraag zelf iemand voorstellen, ook één of twee bewindvoerders. De rechter beslist. Heeft je ouder in een levenstestament opgeschreven wie het moet worden, dan houdt de rechter daar rekening mee.
4. 4Is er haast?Bij curatele kan de rechter tijdelijk een provisionele bewindvoerder benoemen. Die beschermt de belangen tot er een curator is of het verzoek is afgewezen.

Wat kost het?

De beloning betaalt je ouder zelf. Kan je ouder dat niet betalen, dan kan de gemeente het misschien vergoeden uit de bijzondere bijstand.

Als jij bewindvoerder of mentor wordt

Word je zelf bewindvoerder, mentor of curator van je vader of moeder? Dan doe je elk jaar verslag aan de rechter. Bij bewind is dat de rekening en verantwoording over het afgelopen jaar. Dat kan digitaal via Mijn CBM van de Rechtspraak. Het is werk naast de gewone mantelzorg: lees ook Ik ben mantelzorger: waar heb ik recht op? en, als zorg in een instelling aan de orde is, Wlz-indicatie aanvragen. Wat je ouder zelf vooraf kan vastleggen, staat in levenstestament: wat zet je erin?.

Veelgestelde vragen