Begrip
Wat is polyfarmacie bij ouderen?
Polyfarmacie betekent dat iemand 5 of meer geneesmiddelen gebruikt. Bij ouderen komt dat vaak voor. Het lichaam wordt gevoeliger voor bijwerkingen, de nieren werken minder goed en medicijnen kunnen op elkaar inwerken. Daarom is het goed om de medicijnen van je ouder regelmatig te bespreken met de huisarts of apotheek, bijvoorbeeld in een medicatiebeoordeling.
In het kort
- Wat het is: chronisch gebruik van 5 of meer geneesmiddelen.
- Hoe vaak: in 2016 gebruikte 45% van de 75-plussers chronisch 5 of meer geneesmiddelen (richtlijn, cijfers SFK).
- Risico's: bijwerkingen, medicijnen die op elkaar inwerken, en medicijnen door elkaar halen of vergeten.
- Medicatiebeoordeling: huisarts en apotheker lopen samen met je ouder alle medicijnen na.
- Nooit zelf stoppen: pas stoppen of minderen na overleg met de huisarts of apotheek.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
Wat betekent polyfarmacie?
Polyfarmacie is het gebruik van 5 of meer geneesmiddelen, volgens de multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen. Het komt in alle leeftijdsgroepen voor, maar hoe ouder iemand is, hoe groter de kans.
Bron van deze uitleg: Richtlijnendatabase (Federatie Medisch Specialisten) — Multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen, module Medicatiebeoordeling (MBO) (externe website), bekeken op 16 november 2026.
De richtlijn geeft ook cijfers: in 2015 was 13% van alle bezoekers van een apotheek een polyfarmaciepatiënt, bij 65- tot 70-jarigen 25% en bij 70- tot 75-jarigen 33%. Bij de 75-plussers gebruikte in 2016 45% chronisch 5 of meer geneesmiddelen.
Waarom is polyfarmacie een risico voor ouderen?
Thuisarts noemt deze redenen om de medicijnen te bespreken als je ouder 70 jaar of ouder is:
- Medicijnen werken tegen elkaar: dan werken ze niet goed genoeg of juist te sterk. Ook middelen van de drogist tellen mee.
- De nieren werken minder goed: dan is soms een lagere dosis beter.
- Het lichaam wordt gevoeliger: meer kans op klachten en bijwerkingen, zoals duizeligheid of een droge mond.
- Lastig te onthouden: vorm, kleur en verpakking veranderen, en je ouder haalt ze door elkaar of vergeet ze.
- Kwetsbaar of niet lang meer te leven: sommige medicijnen, zoals voor bloeddruk of cholesterol, passen dan misschien niet meer.
Volgens de richtlijn zijn signalen voor extra aandacht onder meer een val zonder duidelijke oorzaak, achteruitgang van het geheugen (zie ook MCI), medicijnen die niet goed worden ingenomen, en een ziekenhuisopname. Zie ook na een val en je ouder komt uit het ziekenhuis.
Wat kost hulp bij veel medicijnen?
Een gesprek met de huisarts valt niet onder het eigen risico. Hulp bij het innemen van medicijnen thuis kan uit drie wetten komen; welke, hangt af van de situatie van je ouder (Regelhulp).
Hulp bij medicijnen thuis: wie betaalt?
- Huisarts
Geen eigen risico
Bron: Zorginstituut Nederland · gecontroleerd op
- Hulp via de wijkverpleging (zorgverzekering)
Geen eigen bijdrage en geen eigen risico
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
- Toezicht bij medicijnen via de Wmo
De gemeente kan een eigen bijdrage vragen
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
- Met een Wlz-indicatie
Hulp uit de Wlz, met een eigen bijdrage
Bron: Regelhulp · gecontroleerd op
Hoe laat je de medicijnen van je ouder nakijken?
- Maak een afspraakBij de huisarts of de apotheek. Thuisarts noemt dat de apotheek je ouder kan uitnodigen, bijvoorbeeld bij 75 jaar of ouder en 10 of meer medicijnen, bij 2 of meer ziektes, of na een ziekenhuisopname.
- Neem alle verpakkingen meeOok middelen van de drogist, vitamines en medicijnen uit het ziekenhuis. Schrijf vooraf op wat je wilt vragen, en ga mee als je ouder dat fijn vindt.
- De medicatiebeoordelingHuisarts en apotheker kijken samen welke medicijnen echt nodig zijn, welke minder kunnen en of er iets bij moet. De richtlijn adviseert dit vooral bij 75-plussers met 10 of meer medicijnen of bij kwetsbaarheid.
- Afspraken op papierVraag de wijzigingen op papier mee te krijgen. Stop nooit zelf met een medicijn zonder overleg.
- Maak innemen makkelijkerEen weekdoos, een wekker, of een baxterrol van de apotheek. Zie ook medicijndispenser.
Polyfarmacie en medicatiebeoordeling: wat is het verschil?
Polyfarmacie is de situatie: je ouder gebruikt 5 of meer geneesmiddelen. Een medicatiebeoordeling is wat je eraan doet: een gestructureerde controle van alle medicijnen door huisarts en apotheker, samen met je ouder, op basis van persoonlijke doelen. Niet iedereen met polyfarmacie krijgt die volledige beoordeling; soms is een korter gesprek genoeg (richtlijn).
| Kenmerk | Polyfarmacie | Medicatiebeoordeling |
|---|---|---|
| Wat | Polyfarmacie5 of meer geneesmiddelen gebruiken. | MedicatiebeoordelingAlle medicijnen samen nalopen en zo nodig aanpassen. |
| Wie | PolyfarmacieJe ouder. | MedicatiebeoordelingHuisarts en apotheker, met je ouder en eventueel jou. |
| Wanneer | PolyfarmacieBij chronisch gebruik. | MedicatiebeoordelingVooral bij 75+ met 10 of meer medicijnen, of bij kwetsbaarheid. |
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel medicijnen is er sprake van polyfarmacie?
Vanaf 5 geneesmiddelen. Gebruikt iemand er 10 of meer, dan spreekt de richtlijn van hyperpolyfarmacie.
Wat is een medicatiebeoordeling?
Een gesprek waarin huisarts en apotheker alle medicijnen van je ouder nalopen: wat is nodig, wat kan minder, wat past niet meer. De wijzigingen bespreken ze met je ouder.
Wat zijn de risico's van polyfarmacie bij ouderen?
Meer bijwerkingen, medicijnen die op elkaar inwerken, een te hoge dosis als de nieren minder goed werken, en medicijnen door elkaar halen of vergeten.
Mag mijn moeder zelf stoppen met medicijnen?
Niet zonder overleg. Volgens Thuisarts is het heel belangrijk dat je pas stopt met een medicijn als je dat met de huisarts of apotheek hebt besproken.
Welke medicijnen kunnen ouderen vaak minderen?
Thuisarts noemt onder meer ontstekingsremmende pijnstillers, slaap- en kalmeringsmiddelen, maagzuurremmers en medicijnen voor bloeddruk of cholesterol. Alleen na overleg met de huisarts of apotheek.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Richtlijnendatabase (Federatie Medisch Specialisten) — Multidisciplinaire richtlijn Polyfarmacie bij ouderen, module Medicatiebeoordeling (MBO) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben 70 jaar of ouder en gebruik veel medicijnen (laatst gewijzigd 13 februari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Hulp bij medicijngebruik — geraadpleegd op 16 november 2026
- Zorginstituut Nederland — Huisarts (Zvw) — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Baxterrol aanvragen
Medicijnen per innamemoment verpakt door de apotheek.
- Medicijndispenser
Een apparaat dat helpt herinneren aan de medicijnen.