Ik ben mantelzorger: waar heb ik recht op?

Ben ik mantelzorger?

Je bent mantelzorger als je zorgt voor iemand uit je eigen omgeving, omdat je die persoon kent: je vader of moeder, je partner, een buurvrouw. Dat doe je vrijwillig en niet als beroep. Iemand die via een organisatie helpt, is vrijwilliger en geen mantelzorger.

Er is geen vast aantal uren. Boodschappen doen, de administratie bijhouden of elke dag even bellen kan ook mantelzorg zijn. Volgens MantelzorgNL zorgen 5,5 miljoen volwassenen in Nederland voor een naaste (cijfers van het SCP, 2026). Ruim 80% van hen zorgt voor een familielid.

Waar heb je recht op? Het overzicht

1. 1Een jaarlijkse waardering van de gemeenteElke gemeente moet mantelzorgers één keer per jaar waarderen. Hoe, dat bepaalt de gemeente zelf: geld, een cadeaukaart of een uitje. Meestal vraag je het aan bij de gemeente van degene voor wie je zorgt. Zie mantelzorgcompliment per gemeente.
2. 2Meepraten over de hulp voor je naasteVraagt je vader of moeder hulp bij de gemeente, dan moet de gemeente binnen 6 weken onderzoeken wat nodig is. Daarbij kijkt de gemeente ook welke steun jij als mantelzorger nodig hebt. Je mag erbij zijn.
3. 3Gratis hulp bij dat gesprekDe gemeente moet jou en je naaste wijzen op gratis cliëntondersteuning: iemand die onafhankelijk meedenkt en helpt bij de aanvraag.
4. 4Even vrij van de zorg (respijtzorg)Iemand anders neemt de zorg een dagdeel, een weekend of een vakantie over. Dat kan via de gemeente, het zorgkantoor of soms je zorgverzekering. Lees respijtzorg en vervangende mantelzorg.
5. 5Zorgverlof van je werkAls werknemer heb je recht op calamiteitenverlof, kortdurend zorgverlof (70% loon) en langdurend zorgverlof (onbetaald). Lees zorgverlof voor mantelzorgers.
6. 6Betaald worden uit een pgbHeeft je naaste een persoonsgebonden budget (pgb), dan kan hij of zij jou daaruit betalen voor geïndiceerde zorg. Lees mantelzorgvergoeding: bestaat dat?.
7. 7Gratis advies en een luisterend oorHet steunpunt mantelzorg in de gemeente van je naaste helpt met informatie, gesprekken en cursussen. Landelijk kun je de Mantelzorglijn van MantelzorgNL bellen: 030 760 60 55.

Hulp via de gemeente: zo werkt het

De gemeente is verantwoordelijk voor ondersteuning van mantelzorgers. Meestal vraagt je naaste de hulp aan bij het Wmo-loket of het sociaal wijkteam. Jij kunt dat ook voor of samen met je naaste doen.

• Na de aanvraag volgt een gesprek, vaak het keukentafelgesprek genoemd. Daar kijkt de gemeente wat je naaste zelf kan, wat de omgeving kan doen en welke hulp nodig is.
• Zeg eerlijk wat jij wel en niet kunt. Mantelzorg is vrijwillig.
• Je kunt ook een apart gesprek vragen over wat jij zelf nodig hebt.
• Je hebt recht op een schriftelijk verslag van het gesprek. Daar mag je op reageren.
• Vóór het onderzoek mag je naaste binnen 7 dagen een eigen plan geven: wat is er aan de hand en welke hulp past volgens jullie het best.

Hoe bewijs je dat je mantelzorger bent?

Voor een parkeervergunning voor mantelzorgers, een mantelzorgwoning of voorrang bij woningzoeken vragen organisaties soms om een mantelzorgverklaring. Huisartsen mogen die sinds 2021 niet meer geven.

• Vraag eerst aan de organisatie welk bewijs zij accepteren.
• Soms geeft de gemeente of het steunpunt mantelzorg een verklaring of een brief.
• Een eigen verklaring kan ook: schrijf op welke zorg je geeft en hoeveel uur per week dat kost.
• Een kopie van de indicatie van je naaste, of de brief over je mantelzorgwaardering, wordt soms ook geaccepteerd.

En jij? Houd het vol

Zorgen voor een ouder gaat vaak jaren door. Volgens MantelzorgNL zijn ongeveer 600.000 mantelzorgers ernstig belast (11%, SCP 2026). Wacht dus niet tot het te veel wordt.

• Verdeel taken met broers, zussen of anderen in de buurt. Lees mantelzorger worden voor je ouders.
• Woon je ver weg? Lees mantelzorg op afstand.
• Plan vaste momenten voor jezelf, en vraag op tijd om respijtzorg.

Veelgestelde vragen