Naar de inhoud

Begrip

Wat is de ziekte van Alzheimer?

De ziekte van Alzheimer is een hersenziekte en de meest voorkomende oorzaak van dementie. Er komt meer van het eiwit bèta-amyloïd in de hersenen. Meestal begint het met problemen met het geheugen, maar het kan ook beginnen met taal, ruimtelijk inzicht of plannen. Alzheimer gaat langzaam verder, over maanden tot jaren.

In het kort

  • Dementie of alzheimer: dementie is de verzamelnaam voor de klachten; alzheimer is de ziekte die het vaakst dementie veroorzaakt.
  • Vaak samen: veel mensen met dementie hebben alzheimer en vasculaire dementie tegelijk (Thuisarts).
  • Begin: meestal het geheugen, soms taal, ruimtelijk inzicht of plannen.
  • Beloop: langzaam erger, over maanden tot jaren.
  • Behandeling: niet te genezen; medicijnen helpen het geheugen niet langer goed te houden, zegt Thuisarts.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Wat is alzheimer?
  2. Bij wie komt de ziekte van Alzheimer voor?
  3. Wat kost zorg bij alzheimer?
  4. Wat doe je als je ouder alzheimer heeft?
  5. Wat is het verschil tussen dementie en alzheimer?
  6. Veelgestelde vragen

Wat is alzheimer?

Bij de ziekte van Alzheimer komt er meer eiwit in de hersenen, bèta-amyloïd, en dat veroorzaakt dementie, legt Thuisarts uit. Artsen weten nog niet precies hoe dat gaat.

Bron van deze uitleg: Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb dementie (laatst gewijzigd 11 november 2025) (externe website), bekeken op 16 november 2026.

Volgens de richtlijn Dementie en MCI past bij waarschijnlijke alzheimer een langzaam erger wordend beloop, over maanden tot jaren. Als eerste valt meestal het geheugen uit, maar het kan ook de taal, het ruimtelijk inzicht of het plannen en oordelen zijn. Er zijn dan geen duidelijke tekenen van schade aan de bloedvaten of van een andere hersenziekte.

Bij wie komt de ziekte van Alzheimer voor?

Vooral bij ouderen, maar ook bij mensen jonger dan 65: ook dan is alzheimer de meest voorkomende oorzaak van dementie (Thuisarts). Volgens Thuisarts komt dementie vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Hoe ouder iemand is, hoe groter de kans dat alzheimer en vasculaire dementie samen voorkomen.

Signalen die Thuisarts bij dementie noemt:

  • niet meer weten wat er gisteren gebeurd is, of namen van familie vergeten;
  • verdwalen in een bekende omgeving, of niet weten welke dag het is;
  • gewone dingen zoals koffie zetten of boodschappen doen lukken minder goed;
  • spullen kwijt zijn en op een vreemde plek terugvinden;
  • anders reageren, opeens boos of verdrietig, onrustig of bang.

Herken je dit bij je vader of moeder? Lees eerste tekenen van dementie. Zijn de klachten nog licht en lukt het dagelijks leven nog, dan kan het ook MCI zijn. Hoe de ziekte verder verloopt, staat in fasen van dementie.

Wat kost zorg bij alzheimer?

De kosten hangen af van de zorg die je ouder nodig heeft, niet van de soort dementie. Een vaste begeleider, de casemanager dementie, krijg je uit de zorgverzekering.

Hulp bij dementie: wie betaalt?

Casemanager dementie

Betaald uit de zorgverzekering

Mag al vroeg worden ingezet; een medische diagnose hoeft er nog niet te zijn.

Bron: Regelhulp · gecontroleerd op

Wie stelt de indicatie

De wijkverpleegkundige

Bron: Regelhulp · gecontroleerd op

Wachten op casemanagement

Langer dan zes weken? Meld het bij de NZa

Vraag eerst je zorgverzekeraar om zorgadvies.

Bron: Regelhulp · gecontroleerd op

Begeleiding en dagbesteding vraag je aan bij het Wmo-loket van de gemeente, verzorging en verpleging thuis bij de thuiszorg (wijkverpleging), en als 24 uur per dag zorg of toezicht nodig is een indicatie bij het CIZ (Regelhulp). Zie wijkverpleging en Wlz-indicatie. Ook de huisarts, de praktijkondersteuner of de ouderenadviseur in de gemeente kan je op weg helpen.

Wat doe je als je ouder alzheimer heeft?

  1. Maak een afspraak bij de huisartsGa samen met je ouder als dat kan. De huisarts onderzoekt de klachten of stuurt door naar het ziekenhuis, bijvoorbeeld de geheugenpoli. Zie de geriater en de geheugenpoli.
  2. Regel een casemanager dementieEen casemanager geeft advies, stelt vast wat je ouder en jij nodig hebben, bemiddelt bij zorg en helpt een zorgplan te maken (Regelhulp). Zie casemanager dementie.
  3. Bespreek de toekomst op tijdEr kan een moment komen dat je ouder niet meer goed kan zeggen wat hij of zij wil. Thuisarts raadt aan om wensen te bespreken en iemand te kiezen die mag beslissen. Zie wilsverklaring opstellen.
  4. Wees voorzichtig met wondermiddelenVolgens Thuisarts helpen vitamine B12, vitamine E, ginkgo biloba en omega-3-vetzuur niet tegen dementie. Bewegen, ergotherapie en muziektherapie kunnen je ouder zich wel beter laten voelen.

Wat is het verschil tussen dementie en alzheimer?

Dementie is de naam voor een groep klachten: het geheugen, denken en doen worden steeds slechter, zo dat het dagelijks leven niet meer lukt. Alzheimer is een van de ziekten die dat veroorzaken, en de meest voorkomende. Andere oorzaken zijn bloedvatproblemen (vasculaire dementie), Lewy body dementie en frontotemporale dementie.

Ziekte van Alzheimer en Vasculaire dementie naast elkaar
KenmerkZiekte van AlzheimerVasculaire dementie
OorzaakZiekte van AlzheimerMeer eiwit (bèta-amyloïd) in de hersenen.Vasculaire dementieProblemen in de bloedvaatjes van de hersenen.
BeloopZiekte van AlzheimerLangzaam erger, over maanden tot jaren.Vasculaire dementieKan plotseling beginnen of in stappen erger worden.
SamenZiekte van AlzheimerVaak samen met vasculaire dementie.Vasculaire dementieVaak samen met alzheimer.

Veelgestelde vragen

Is alzheimer hetzelfde als dementie?

Nee. Dementie is de verzamelnaam voor de klachten. Alzheimer is een ziekte die dementie veroorzaakt, en de meest voorkomende oorzaak.

Wat gebeurt er in de hersenen bij alzheimer?

Er komt meer van het eiwit bèta-amyloïd in de hersenen. Artsen weten nog niet precies hoe dat tot dementie leidt.

Is de ziekte van Alzheimer te genezen?

Nee. Volgens Thuisarts zorgen de onderzochte medicijnen er niet voor dat het geheugen langer goed blijft, en hebben ze vaak bijwerkingen. Bewegen en ergotherapie kunnen wel helpen om je beter te voelen.

Kun je alzheimer krijgen als je jonger bent dan 65?

Ja. Ook bij mensen jonger dan 65 is alzheimer de meest voorkomende oorzaak van dementie. Vaak valt dan eerst op dat het gedrag verandert.

Waar begint alzheimer meestal mee?

Meestal met problemen met het geheugen. Volgens de richtlijn kan het ook beginnen met problemen met taal, ruimtelijk inzicht of plannen en oordelen.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. Richtlijnendatabase (Federatie Medisch Specialisten) — Richtlijn Dementie en MCI, diagnostische criteria Ziekte van Alzheimer — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben jonger dan 65 jaar en heb dementie (laatst gewijzigd 12 juni 2025) — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. Regelhulp (ministerie van VWS) — Ondersteuning bij dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
  4. Regelhulp (ministerie van VWS) — Dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
  5. Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb dementie (laatst gewijzigd 11 november 2025) — geraadpleegd op 16 november 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen