Hulpmiddel
Kan mijn ouder nog alleen wonen? Doe de gratis check
Of je vader of moeder nog veilig alleen kan wonen, zie je aan acht gebieden: eten en drinken, medicijnen, vallen, geheugen, huishouden en verzorging, contact, de nacht en hulp bij nood. Beantwoord 13 vragen. Per gebied zie je gaat goed, let op of regel hulp, met een eerste stap.
In het kort
- Geen diagnose en geen cijfer: je ziet per gebied wat goed gaat en waar hulp past.
- Hulp in huis vraag je aan bij het Wmo-loket van de gemeente. Wijkverpleging regel je zonder verwijzing van de huisarts.
- Dag en nacht iemand nodig? Dan beoordeelt het CIZ of je ouder recht heeft op zorg uit de Wlz.
- Bij direct gevaar bel je 112. Twijfel je over de gezondheid van je ouder? Bel de huisarts.
- We bewaren je antwoorden niet. De uitkomst kun je afdrukken of delen met de familie.
Laatst bijgewerkt:
De check: 13 vragen over 8 gebieden
Deze check is geen diagnose en geen medisch advies. Bij direct gevaar bel je 112. Twijfel je over de gezondheid van je ouder? Bel de huisarts, of buiten kantoortijd de huisartsen-spoedpost.
Moet er dag en nacht iemand in de buurt zijn?
Kan je ouder niet meer goed zelf inschatten wanneer er hulp nodig is, en ontstaan daardoor onveilige situaties? En moet er daarom dag en nacht iemand in de buurt zijn, voor de rest van het leven? Dan heeft je ouder volgens het CIZ waarschijnlijk recht op zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz). Het CIZ beoordeelt dat, niet deze check. Bespreek het met de huisarts.
Bron: CIZ: Voor wie is de Wet langdurige zorg (Wlz)? (externe website).
Signalen per gebied: waar let je op?
De check geeft per gebied één van drie uitkomsten:
- Gaat goed. Op dit gebied zie je nu geen signalen. Kijk opnieuw als er iets verandert.
- Let op. Er is een eerste signaal. Houd het in de gaten, bespreek het en neem een kleine stap.
- Regel hulp. Dit gaat niet meer vanzelf goed. Schakel hulp in: de huisarts, de gemeente of de wijkverpleging.
Eten en drinken
Wie minder eet, valt af en verliest spieren. Gewone dingen worden dan zwaarder en de kans om te vallen neemt toe, schrijft het Voedingscentrum (externe website). Je ouder merkt het zelf vaak niet; familie ziet het meestal eerder. Let op kleding die losser zit of een riem die een gaatje strakker moet (Voedingscentrum (externe website)).
Wat je kunt doen als het eten minder gaat, lees je in je ouder eet niet meer goed. Gaat vooral het koken moeilijk? Kijk dan bij maaltijden aan huis.
Medicijnen
Wie veel medicijnen slikt, kan ze door elkaar halen of vergeten. De vorm, de kleur en de verpakking veranderen ook nog regelmatig, schrijft Thuisarts (externe website). De apotheek kan de medicijnen per moment in zakjes verpakken, met de dag en de tijd erop.
Lukt het dan nog niet? Lees over een medicijndispenser die een seintje geeft, of over wijkverpleging die de medicijnen klaarzet.
Vallen en bewegen
VeiligheidNL schat het valrisico in met drie vragen: is iemand de afgelopen 12 maanden gevallen, is iemand bezorgd om te vallen, en heeft iemand moeite met bewegen, lopen of de balans houden (valrisicotest van VeiligheidNL (externe website)). Bij twijfel telt het antwoord als ja. De check gebruikt dezelfde vragen.
Wat je in huis kunt aanpassen, staat in de checklist valpreventie. Is je ouder al gevallen? Lees wat je kunt regelen na een val.
Geheugen en overzicht
Bij ouder worden gaat het geheugen wat langzamer werken. Dat is bij veel mensen zo (Thuisarts (externe website)). Alzheimer Nederland noemt tien signalen van dementie. Daarbij horen geheugenproblemen, problemen met dagelijkse handelingen, vergissingen met tijd en plaats en het kwijtraken van spullen (Alzheimer Nederland (externe website)). Wil je weten of het dementie is? Ga dan eerst naar de huisarts.
De check kijkt niet naar het geheugen zelf, maar naar de gevolgen: lukken de gewone dingen nog, en blijft het veilig? Lees verder in vergeetachtig en alleen wonen.
Huishouden en verzorging
Voor hulp in huis is de gemeente er: huishoudelijke hulp valt onder de Wmo (Rijksoverheid (externe website)). Hulp bij wassen, douchen en aankleden heet persoonlijke verzorging. Dat is wijkverpleging en wordt betaald uit de zorgverzekering (Regelhulp (externe website)).
Lees hoe je huishoudelijke hulp aanvraagt en welke hulp er thuis voor ouderen is.
Sociaal contact
Wie alleen woont, is vanzelf veel alleen. Dementie.nl schrijft over alleenwonende mensen met dementie dat er soms dagen voorbijgaan zonder dat ze iemand zien (Dementie.nl (externe website)). Eenzaamheid wordt volgens Thuisarts een probleem als het gevoel heel sterk is of erg lang duurt (Thuisarts (externe website)).
Lees hoe je eenzaamheid bij je ouder herkent en bespreekt.
De nacht
's Nachts is er bij iemand die alleen woont meestal niemand in huis. Thuisarts raadt aan 's nachts een licht aan te laten, bijvoorbeeld voor de weg naar de wc (Thuisarts (externe website)). Bij dementie komt het veel voor dat iemand 's nachts opstaat en gaat rondlopen (Dementie.nl (externe website)).
Welke zorg er 's nachts thuis kan komen, lees je in 24-uurszorg en nachtzorg thuis.
Hulp bij nood
Met een personenalarm legt je ouder in een noodgeval contact met familie, buren of een meldkamer (Rijksoverheid (externe website)). Bij sommige alarmen drukt je ouder zelf op de knop; andere hebben valdetectie (Dementie.nl (externe website)). Daarom vraagt de check ook hoe snel iemand het merkt als het stil blijft.
Dat tweede vangnet kan gratis, met familie en buren: lees je ouder woont alleen. Checklijn is een betaalde mogelijkheid: een dagelijkse belafspraak, geen alarmknop en geen meldkamer. Het verschil staat in belservice of personenalarm.
Checklijn opent binnenkort. Je kunt je nu op de wachtlijst zetten.
Hoe werkt dit?
De vragen komen uit openbare bronnen. De signalen van ondervoeding zijn van het Voedingscentrum (externe website). De vragen over vallen zijn de drie vragen uit de valrisicotest van VeiligheidNL (externe website). De signalen bij het geheugen komen van Alzheimer Nederland (externe website) en Thuisarts (externe website). Welke hulp er thuis is, staat bij de Rijksoverheid (externe website), Regelhulp en het CIZ (externe website). We hebben alles in gewone taal gezet voor de familie.
Per gebied telt het antwoord dat de meeste zorg geeft. Eén antwoord “regel hulp” maakt het hele gebied “regel hulp”. We tellen geen punten op en geven geen cijfer: eten en eenzaamheid kun je niet bij elkaar optellen.
De check is geen diagnose en geen medisch advies. De huisarts, de wijkverpleegkundige, de gemeente en het CIZ kijken naar de hele situatie en beslissen zelf. Neem de uitkomst mee naar dat gesprek. Zie je er tegenop om het met je vader of moeder te bespreken? Lees hoe je het gesprek over je zorgen begint.
Vul de check als het kan samen in. Het gaat om het leven en het huis van je ouder, en je ouder weet zelf het best wat lastig is.
Staat er bij meer gebieden “regel hulp”? Lees dan wat je doet als je ouder niet meer zelfstandig kan wonen, en welke hulp er is om langer thuis te wonen. Wil je vooral weten of het vangnet rond je ouder klopt (wie belt er, wie gaat kijken)? Doe dan de vangnet-check.
Je antwoorden blijven in je browser. We sturen ze nergens heen en slaan niets op. Sluit je de pagina, dan zijn ze weg. Druk de uitkomst dus eerst af of kopieer hem.
Checklijn komt alleen ter sprake bij het gebied “hulp bij nood”. Checklijn is een dagelijkse belafspraak: geen alarmknop, geen meldkamer en geen zorg.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn moeder of vader nog alleen kan wonen?
Kijk naar het dagelijks leven: eet en drinkt je ouder genoeg, gaan de medicijnen goed, is er een val geweest, hoe gaat het met het geheugen, het huishouden en de nacht, en kan je ouder zelf alarm slaan? De check hierboven loopt die gebieden langs.
Eén slechte week zegt weinig. Het gaat om wat je over een langere tijd ziet, en om de vraag of het met hulp wél veilig kan.
Wat betekent de uitkomst regel hulp in de check?
Dat het op dat gebied niet meer vanzelf goed gaat. Schakel hulp in: de huisarts, de gemeente of de wijkverpleging. Bij elk gebied staat een eerste stap, met de bron erbij.
Per gebied telt het antwoord dat de meeste zorg geeft: één antwoord “regel hulp” maakt het hele gebied “regel hulp”. Het is geen diagnose en het betekent niet meteen dat je ouder moet verhuizen.
Wat doe ik als er bij meer gebieden regel hulp staat?
Neem de uitkomst mee naar de huisarts of het Wmo-loket van de gemeente. Zij kijken naar de hele situatie en beslissen zelf welke hulp past.
Welke signalen erbij horen, welke tussenstappen er zijn en waar de grens ligt, lees je in wat je doet als je ouder niet meer zelfstandig kan wonen.
Bestaat er een officiële test voor zelfstandig wonen of zelfredzaamheid?
Deze check is geen officiële test. Het is een hulpmiddel voor de familie om de signalen op een rij te zetten.
Vraag je hulp aan bij de gemeente, dan onderzoekt de gemeente zelf wat je ouder nog kan en wat de omgeving kan doen. Is er veel zorg nodig, dan beoordeelt het CIZ of je ouder recht heeft op zorg uit de Wlz. Op de site van het CIZ staat een Wlz-check.
Wat kan ik doen als mijn ouder geen hulp wil?
Begin bij wat je ouder zelf belangrijk vindt, en vraag één kleine stap in plaats van alles tegelijk. Lees hoe je het gesprek over je zorgen begint.
Je kunt je zorgen ook zelf bespreken met de huisarts van je ouder. Bij dementie kan een casemanager meedenken.
Is de uitkomst een medisch advies?
Nee. De check stelt geen diagnose en geeft geen medisch advies. Je ziet per gebied een eerste stap, met de bron erbij. Bij direct gevaar bel je 112. Twijfel je over de gezondheid van je ouder, bel dan de huisarts.
Bewaren jullie mijn antwoorden?
Nee. Je antwoorden blijven in je browser. We sturen niets naar een server en slaan niets op. Sluit je de pagina, dan zijn ze weg.
Verder lezen
- Niet meer zelfstandig wonen: wat nu?
De signalen, de tussenstappen en wanneer een verpleeghuis in beeld komt.
- Langer thuis wonen
Alle hulp op een rij: aanpassingen, zorg, contact en een vangnet.
- Je ouder woont alleen
Zo regel je samen een vangnet met familie en buren.
- Vangnet-check
Tien vragen over wie er belt, wie gaat kijken en wie een sleutel heeft.
- Valpreventie-checklist
Loop samen het huis door, kamer voor kamer. Om te printen.
- Hulp voor ouderen thuis
Welke hulp er is, wie het betaalt en waar je het aanvraagt.
Bronnen
- Voedingscentrum — Ondervoeding — geraadpleegd op 16 november 2026
- Voedingscentrum — Hier let je op na je 70ste — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb weinig zin in eten en wil een goed gewicht houden (laatst gewijzigd 30 mei 2024) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Maaltijdondersteuning — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben 70 jaar of ouder en gebruik veel medicijnen (laatst gewijzigd 13 februari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Wijkverpleging — geraadpleegd op 16 november 2026
- VeiligheidNL — Valrisicotest (stroomschema, pdf, april 2023) — geraadpleegd op 16 november 2026
- VeiligheidNL — Kaart inschatting valrisico — geraadpleegd op 16 november 2026
- VeiligheidNL — Test je valrisico (online test) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik wil ervoor zorgen dat ik minder snel val (laatst gewijzigd 14 juli 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Alzheimer Nederland — Herkennen en symptomen van dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik vergeet snel dingen (laatst gewijzigd 19 mei 2022) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Dementie.nl (Alzheimer Nederland) — Alleenstaand en dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Dementie.nl (Alzheimer Nederland) — Slaapproblemen bij dementie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik zorg voor iemand die dementie heeft (laatst gewijzigd 9 juli 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Rijksoverheid — Welke hulp kan ik thuis krijgen van de gemeente vanuit de Wmo? — geraadpleegd op 16 november 2026
- Rijksoverheid — Hoe krijg ik ondersteuning van de gemeente vanuit de Wmo? — geraadpleegd op 16 november 2026
- Rijksoverheid — Hulp aan ouderen om langer thuis te blijven wonen — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik voel me eenzaam, informatie voor ouderen (laatst gewijzigd 15 september 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- CIZ — Voor wie is de Wet langdurige zorg (Wlz)? — geraadpleegd op 16 november 2026
- Rijksoverheid — Wanneer krijg ik personenalarmering voor thuis vergoed? — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Spoed: wie moet je bellen? — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt: