24-uurszorg en nachtzorg thuis: wat bestaat er?

Eerst: wat is er precies nodig?

Met '24-uurszorg' bedoelen mensen verschillende dingen. Het helpt om het scherp te krijgen, want elke vraag heeft een ander loket:

• Iemand moet altijd in de buurt zijn of kunnen ingrijpen, ook 's nachts. Dat past bij de Wlz.
• Op vaste momenten in de nacht zorg, zoals helpen met omdraaien of naar het toilet. Dat kan de wijkverpleging inplannen.
• Hulp kunnen roepen als er 's nachts iets gebeurt. Dat is geen zorg, maar alarmering: een personenalarm met opvolging.
• De mantelzorger moet 's nachts kunnen slapen of even weg. Dan gaat het om respijtzorg of logeeropvang.

Twijfel je? Bespreek het met de huisarts of de wijkverpleegkundige. Die kan inschatten welke zorg past.

24-uurszorg via de Wlz, ook thuis

De Wlz is voor mensen die blijvend 24 uur per dag zorg in de buurt nodig hebben of constant in de gaten moeten worden gehouden. Het CIZ beslist of je ouder daaraan voldoet. Hoe je de aanvraag doet, lees je in Wlz-indicatie aanvragen bij het CIZ.

Met een Wlz-indicatie kan je ouder in een verpleeghuis gaan wonen, maar soms ook thuis blijven. Dat kan alleen als het verantwoord is: thuis moet gezond en veilig zijn. Het zorgkantoor beoordeelt dat. Er zijn drie vormen:

• Volledig pakket thuis (vpt): één zorgaanbieder levert alle zorg thuis, ook maaltijden, huishoudelijke hulp en dagbesteding.
• Modulair pakket thuis (mpt): verschillende aanbieders leveren zorg thuis, zonder maaltijden. Een deel kan met een pgb.
• Persoonsgebonden budget (pgb): je ouder (of een vertegenwoordiger) huurt alle zorgverleners zelf in. De Sociale Verzekeringsbank betaalt ze uit.

Bij alle drie betaalt je ouder zelf de huur of hypotheek, en meestal een eigen bijdrage aan het CAK. Wacht je ouder op een plek in een verpleeghuis? Lees Wachtlijst verpleeghuis: wat kun je doen?. Over de kosten: Kosten verpleeghuis en eigen bijdrage Wlz.

Nachtzorg via de wijkverpleging

Zonder Wlz-indicatie valt verpleging en verzorging thuis meestal onder de zorgverzekering: dat is wijkverpleging. Dat geldt ook 's nachts. Voor wijkverpleging betaalt je ouder geen eigen risico en geen eigen bijdrage.

• Planbare nachtzorg: zorg die je de dag ervoor al kunt inplannen. De wijkverpleegkundige spreekt dit met je ouder af.
• Onplanbare nachtzorg: zorg tussen 23.00 en 07.00 uur na een melding, die niet gepland kan worden en niet kan wachten tot de ochtend. Thuiszorgorganisaties maken hier per regio afspraken over. Een onderzoek voor het ministerie van VWS liet in 2022 zien dat dat in de meeste regio's geregeld is.

Vraag de thuiszorgorganisatie van je ouder hoe de nachtzorg in de regio werkt en welk nummer je ouder 's nachts belt. Meer over wijkverpleging: Wijkverpleging: wanneer, hoe en wat kost het?.

Tijdelijk meer zorg nodig

• Tijdelijke opname (eerstelijnsverblijf): wordt de gezondheid opeens slechter, of moet je ouder herstellen na een operatie, en vindt de huisarts thuis blijven niet verantwoord? Dan kan je ouder tijdelijk worden opgenomen in een zorginstelling. Het doel is weer naar huis te gaan.
• Respijtzorg en logeeropvang: je ouder logeert een paar dagen of nachten ergens, zodat de mantelzorger even rust heeft. Dit kan via de gemeente (Wmo). Lees Respijtzorg en vervangende mantelzorg.
• Na een ziekenhuisopname: bespreek vóór het ontslag met de transferverpleegkundige welke zorg thuis nodig is, ook 's nachts. Lees Je ouder komt uit het ziekenhuis.

In de laatste levensfase

Is je ouder niet meer beter te maken en wil hij of zij thuis blijven? Dan geeft de wijkverpleging zorg in de laatste levensfase. De wijkverpleegkundige heeft daarvoor meestal geen terminaliteitsverklaring meer nodig.

Daarnaast zijn er vrijwilligers van VPTZ (Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg). Zij ondersteunen mensen in de laatste levensfase en hun mantelzorgers, thuis en in hospices. Volgens VPTZ Nederland zijn er ruim 200 lidorganisaties met samen 13.000 vrijwilligers.

Zelf zorg inhuren

Er zijn ook particuliere bureaus voor 24-uurszorg of inwonende zorg. Die kosten betaalt je ouder zelf, tenzij ze passen binnen een pgb. Met een pgb uit de Wlz, de Wmo of de zorgverzekering kan je ouder zelf zorgverleners kiezen en inhuren. Daar horen wel taken bij: contracten, planning en administratie. Bespreek met het zorgkantoor, de gemeente of de zorgverzekeraar wat mag.

Wat geen zorg is, maar 's nachts wel kan helpen

• Personenalarm: een knop om hulp te roepen, met opvolging door familie, buren of een meldkamer. Lees Personenalarm voor ouderen.
• Sensoren: ze merken bijvoorbeeld als iemand 's nachts uit bed gaat en niet terugkomt. Lees Camera, sensoren of belservice.
• Een vast belmoment overdag, zoals een telefooncirkel of een belservice. Dat is geen nachtzorg en geen alarm, maar je hoort wel elke dag of het goed gaat. Lees Telefooncirkel of belservice.

Ben jij de mantelzorger en zorg je ook 's nachts? Je hebt mogelijk recht op zorgverlof. Lees Zorgverlof voor mantelzorgers. Een overzicht van alle hulp thuis staat in Hulp voor ouderen thuis: alle opties op een rij.

Veelgestelde vragen