Eerste tekenen en symptomen van dementie bij je ouder

Tien signalen (symptomen) waar je op kunt letten

De eerste tekenen verschillen per persoon en per vorm van dementie. Alzheimer Nederland (externe website) en Dementie.nl (externe website) noemen deze tien signalen:

• Nieuwe dingen vergeten: steeds dezelfde vraag stellen, afspraken of belangrijke data vergeten, meer briefjes of hulp van familie nodig hebben.
• Gewone dingen lukken minder: geldzaken, een hobby, koffie zetten of een maaltijd maken in de goede volgorde.
• Vergissen in tijd en plaats: niet weten welke dag het is, of de weg kwijtraken op een vaste route, zoals van de supermarkt naar huis.
• Moeite met praten: een gesprek niet goed kunnen volgen, midden in een zin stoppen, namen of gewone woorden niet meer vinden.
• Spullen op vreemde plekken: de portemonnee in de koelkast, of spullen kwijt zijn en niet meer weten waar ze liggen.
• Minder goed kunnen inschatten: aanbiedingen slecht beoordelen, veel te veel boodschappen kopen of dingen die niet nodig zijn.
• Zich terugtrekken: minder zin in visite, hobby's of gesprekken; urenlang televisie kijken of veel langer slapen.
• Ander gedrag of karakter: achterdochtig, angstig of somber worden, of een stemming die zonder duidelijke reden omslaat.
• Onrust: steeds iets zoeken of opruimen, veel heen en weer lopen en daardoor slecht slapen.
• Moeite met zien: afstanden slecht inschatten of moeite met lezen, terwijl er met de ogen zelf niets mis is.

Eén signaal zegt nog niet zoveel. Let vooral op wat nieuw is, wat steeds terugkomt en wat erger wordt. Geheugenverlies of ander gedrag kan ook een andere medische oorzaak hebben. Lees daarover meer in vergeetachtig of dementie?

Wat hoort gewoon bij ouder worden?

Bij ouder worden werkt het geheugen trager. Een naam die even niet te binnen schiet, of vergeten waarom je naar de keuken liep: dat overkomt veel mensen (Thuisarts (externe website)). Dementie.nl geeft een duidelijk voorbeeld: even niet weten waarom je naar boven liep is normaal, maar verdwalen op je vaste route naar huis is reden tot zorg.

Woont je ouder alleen? Hier merk je het vaak eerst aan

Bij iemand die al lang alleen woont, valt achteruitgang minder snel op. Volgens Dementie.nl (externe website) zijn dit vaak de eerste tekenen voor de omgeving: medicijnen die blijven liggen, en eten in de koelkast dat ver over de datum is. Vaak wordt pas duidelijk hoe het echt gaat als er hulp in huis komt, bijvoorbeeld voor het huishouden.

Kijk dus rustig rond als je op bezoek bent, zonder je ouder te controleren. Lees ook wat er kan als je ouder vergeetachtig is en alleen woont.

Schrijf op wat je ziet

1. 1Noteer wat er gebeurtWat zag of hoorde je, op welke dag, en hoe vaak gebeurt het? Een paar voorbeelden zeggen meer dan een algemeen gevoel.
2. 2Vraag wat anderen merkenBroers, zussen, buren of een vriendin van je ouder zien misschien andere dingen. Woon je ver weg? Lees hoe je een oogje in het zeil houdt op afstand.
3. 3Neem je lijst mee naar de huisartsDe huisarts praat bij onderzoek naar het geheugen ook apart met een naaste, zoals een kind (Thuisarts (externe website)). Jouw voorbeelden helpen dan.

Samen naar de huisarts

Wil je weten of het dementie is? Ga dan eerst naar de huisarts, zegt Alzheimer Nederland (externe website). Volgens Thuisarts (externe website) doet de huisarts meestal dit:

• een paar gesprekken met je ouder, en een apart gesprek met een naaste;
• lichamelijk onderzoek, bijvoorbeeld naar bewegen, horen en zien;
• een geheugentest, soms door de praktijkondersteuner;
• bloedonderzoek als er misschien een andere oorzaak is;
• soms een verwijzing naar het ziekenhuis, bijvoorbeeld als de huisarts twijfelt.

Vindt je ouder het moeilijk om te gaan? Lees hoe je je zorgen bespreekbaar maakt. Twijfelt je ouder of hij of zij wel onderzoek wil? De keuzehulp van Thuisarts (externe website) zet de voor- en nadelen op een rij. Die keuzehulp is geen test.

En daarna?

Ook als er nog geen diagnose is, kan een casemanager dementie al meedenken. Dat wordt vergoed uit de basisverzekering (Zorgverzekeraars Nederland (externe website)). Lees wat een casemanager doet en hoe je er een krijgt. Is het beginnende dementie? Dan helpt het stappenplan voor familie.

Veelgestelde vragen