Gids
Palliatieve zorg thuis: regelen, vergoeding en waken
Palliatieve zorg thuis is zorg voor iemand die niet meer beter wordt en thuis wil blijven, ook om te sterven. Je regelt het via de huisarts en de wijkverpleging. De zorgverzekering betaalt de wijkverpleging, zonder eigen risico. Vrijwilligers kunnen gratis helpen, soms ook 's nachts. Gaat het thuis niet meer, dan kan je ouder naar een hospice.
In het kort
- Aanvragen: via de huisarts, vanuit het ziekenhuis of zelf bij een thuiszorgorganisatie in de buurt.
- Vergoeding: de zorgverzekering betaalt de wijkverpleging helemaal bij een organisatie met een contract. Zonder contract vaak maar 75%.
- Met een Wlz-indicatie betaalt de Wlz de zorg. Dan geldt een eigen bijdrage.
- Nachtzorg is er alleen bij een medische reden, en is weinig beschikbaar.
- Vrijwilligers helpen gratis thuis en kunnen soms 's nachts waken.
- Hospice: als thuis niet gaat. Mensen verblijven er gemiddeld ongeveer drie weken.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
- Wat is palliatieve zorg thuis?
- Palliatieve zorg thuis aanvragen: zo regel je het
- Palliatieve zorg thuis: vergoeding en kosten
- Zorg in de nacht en 24-uurs terminale zorg thuis
- Vrijwilligers bij palliatieve zorg thuis
- Waken bij een stervende: hoe doe je dat, en hoe lang duurt het?
- Zorgen en werken: wat regel je voor jezelf?
- Wanneer past een hospice beter dan thuis?
- Na het overlijden thuis
- Veelgestelde vragen
Wat is palliatieve zorg thuis?
Palliatieve zorg is zorg voor mensen die niet meer kunnen genezen. De zorg is niet gericht op beter worden, maar op de kwaliteit van leven, voor je ouder en voor de mensen eromheen. Deze zorg kan weken, maanden of jaren duren. Is de verwachting dat iemand minder dan drie maanden te leven heeft, dan heet het palliatief-terminale zorg, vaak kortweg terminale zorg (Regelhulp (externe website)).
Het is meestal een combinatie van vier soorten zorg:
- lichamelijke zorg: klachten verminderen, zoals pijn, jeuk en benauwdheid;
- psychologische zorg: hulp bij angst, somberheid en verdriet;
- sociale zorg: hulp bij vragen als ‘kan ik thuis blijven wonen?’;
- spirituele zorg: hulp bij levensvragen, bijvoorbeeld van een geestelijk verzorger.
Palliatieve zorg kan op verschillende plekken: thuis, in een hospice of in een verpleeghuis. Het liefst op de plek waar je ouder zelf wil zijn. Palliatieve thuiszorg is ‘gewone’ thuiszorg voor iemand die niet meer beter wordt (Overpalliatievezorg.nl (externe website)). Steun voor jou als naaste hoort er ook bij.
Palliatieve zorg thuis aanvragen: zo regel je het
- Praat met de huisartsDe huisarts en de specialist uit het ziekenhuis spreken af wie thuis verantwoordelijk is voor de medische zorg. Bespreek met de huisarts wat je ouder belangrijk vindt en wat de wensen zijn als het einde dichterbij komt (Overpalliatievezorg.nl (externe website)). Zet die wensen ook op papier: zie een wilsverklaring opstellen.
- Vraag thuiszorg aanDat kan vanuit het ziekenhuis, via de huisarts of zelf: je mag zelf een thuiszorgorganisatie in de buurt bellen. Moet het snel, of is er veel zorg nodig, dan belt de huisarts vaak zelf. De thuiszorg helpt met wassen en aankleden, eten en drinken, wonden en medicijnen, en met het regelen van hulpmiddelen. Meer hierover: wijkverpleging.
- Vraag naar een verpleegkundige palliatieve zorgDat is een verpleegkundige met een extra opleiding. Je ouder kan een gesprek krijgen als de verwachting is dat hij of zij minder dan één jaar te leven heeft, soms eerder. Deze verpleegkundige kijkt mee naar wat nu en later nodig is, ook voor jou.
- Regel hulp in huis bij de gemeenteVoor hulp in het huishouden en aanpassingen in huis ga je naar het Wmo-loket van de gemeente. Lees huishoudelijke hulp aanvragen.
- Vraag vrijwilligers erbijZij doen geen verpleegkundig werk, maar zijn er, zodat jij even weg kunt of kunt slapen. Zie verderop.
Een terminaliteitsverklaring is meestal niet nodig. Dat is een verklaring van de arts dat de levensverwachting minder dan drie maanden is. Extra zorg kan zonder die verklaring worden ingezet. Alleen voor een pgb waarmee je zelf palliatieve zorg inkoopt, is de verklaring nodig (Regelhulp (externe website)).
Palliatieve zorg thuis: vergoeding en kosten
Wie betaalt, hangt af van de vraag of je ouder een Wlz-indicatie heeft. Zonder indicatie betaalt de zorgverzekering. Met een indicatie betaalt de Wlz (Wet langdurige zorg) (Regelhulp (externe website)).
Wie betaalt wat bij palliatieve zorg thuis?
- Wijkverpleging (zonder Wlz-indicatie)
100% vergoed door de zorgverzekeraar, zonder eigen risico
Alleen als de thuiszorgorganisatie een contract heeft met de zorgverzekeraar. Zonder contract wordt vaak maar 75% vergoed.
Bron: Overpalliatievezorg.nl (PZNL) · gecontroleerd op
- Zorg thuis met een Wlz-indicatie
Betaald uit de Wlz, met een eigen bijdrage
De zorgaanbieder kan zo nodig extra budget aanvragen bij het zorgkantoor.
Bron: Regelhulp (ministerie van VWS) · gecontroleerd op
- Huisarts
Vergoed door de zorgverzekeraar, niets bijbetalen
Bron: Overpalliatievezorg.nl (PZNL) · gecontroleerd op
- Hulpmiddelen om te lenen, zoals een douchestoel of rolstoel
Meestal niets bijbetalen
Bron: Overpalliatievezorg.nl (PZNL) · gecontroleerd op
- Hulp in het huishouden en aanpassingen in huis
Via de Wmo van de gemeente; vaak een deel vergoed
Bron: Overpalliatievezorg.nl (PZNL) · gecontroleerd op
- Vrijwilligers thuis (VPTZ)
Gratis
In een hospice kan een eigen bijdrage worden gevraagd.
Bron: VPTZ Nederland · gecontroleerd op
Vraag vóór de zorg begint of de thuiszorgorganisatie een contract heeft met de zorgverzekeraar van je ouder. Kleinere organisaties hebben dat vaak niet. Bij vragen over de vergoeding kun je bellen met de afdeling zorgadvies van de zorgverzekeraar. Heeft je ouder een Wlz-indicatie, dan lees je meer in de Wlz-indicatie en in zzp 10 VV: palliatief-terminale zorg in de Wlz.
Zorg in de nacht en 24-uurs terminale zorg thuis
In de stervensfase is vaak dag en nacht iemand in de buurt gewenst. De zorgverzekering en de Wlz hebben daar genoeg budget voor, maar het is moeilijk om genoeg zorgverleners te vinden. In de praktijk is daardoor toch hulp van naasten en vrijwilligers nodig (Regelhulp (externe website)).
- Nachtzorg is er alleen voor mensen die zo ziek zijn dat er steeds een zorgverlener bij moet zijn, en alleen bij een medische reden. Bijvoorbeeld als iemand in de stervensfase heel verward is en de medicijnen niet genoeg werken. Er wordt altijd eerst gekeken of naasten en vrienden in de nacht kunnen helpen (Overpalliatievezorg.nl (externe website)).
- Een nachtteam van de thuiszorg kan langskomen voor zorg die te plannen is, zoals hulp bij naar de wc gaan, of als het alarm van een medicijnpomp afgaat. Niet elke organisatie heeft een nachtteam.
- Vrijwilligers kunnen soms 's nachts waken, zonder medische handelingen.
- Een persoonlijk alarm is verstandig als je ouder alleen woont. Zie personenalarm.
Meer over zorg in de nacht en wie dat betaalt, staat in 24-uurszorg en nachtzorg thuis.
Vrijwilligers bij palliatieve zorg thuis
Bij VPTZ Nederland (Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg) zijn ruim 200 organisaties aangesloten, met samen ongeveer 13.000 vrijwilligers. Zij helpen thuis, in hospices en soms in een zorginstelling. Hulp thuis is gratis (VPTZ (externe website)).
- Wat doen ze? Er zijn. Ze bieden een luisterend oor, geven rust en steun aan je ouder en aan jou, en kunnen soms 's nachts komen waken.
- Wat doen ze niet? Verpleegkundige taken. Daarvoor blijft de thuiszorg komen.
- Hoe vraag je het aan? Zelf, via de site van VPTZ, of via de huisarts of de thuiszorg (Overpalliatievezorg.nl (externe website)).
- Andere organisaties: ook de NPV biedt terminale thuishulp door vrijwilligers. De NPV heeft een christelijke achtergrond, maar iedereen mag er een beroep op doen.
Eerder in de ziekte kunnen vrijwilligers ook helpen met boodschappen, gezelschap of een hobby. Dat doen bijvoorbeeld de Zonnebloem, het Rode Kruis en welzijnsorganisaties in de buurt.
Waken bij een stervende: hoe doe je dat, en hoe lang duurt het?
Waken betekent dat familie en vrienden ervoor zorgen dat er dag en nacht iemand bij je vader of moeder is. Vraag je ouder of die dat fijn vindt. En bespreek samen of het voor iedereen kan: waken is bijzonder, maar past niet bij iedereen (Thuisarts (externe website)).
- Waak om de beurt, zodat iedereen genoeg rust krijgt.
- Spreek af wanneer je elkaar belt. Niet iedereen maakt het moment van overlijden mee, omdat je ook moet kunnen slapen.
- Maak een sfeer die bij je ouder past: zacht licht, foto's, zachte muziek of voorlezen. Of juist de gewone geluiden van de dag.
- Zorg voor genoeg hulp, van een verpleegkundige of verzorgende, via de huisarts of de thuiszorg. Soms kan er 's nachts een vrijwilliger komen.
- Schrijf de nummers op van de huisarts en de huisartsenpost.
Hoe lang duurt het? Dat is niet te voorspellen. Volgens Thuisarts kan sterven snel gaan, in uren, of langzamer, in dagen tot een week. Je merkt dat het einde dichterbij komt als je ouder steeds minder eet en drinkt, slaperiger wordt en minder reageert, als de ademhaling onregelmatig wordt en af en toe stopt, en als de huid koud wordt (Thuisarts (externe website)).
Iemand die sterft heeft meestal geen zin meer in eten en drinken. Thuisarts schrijft: probeer het dan niet toch te geven. Kan je ouder ineens onrustig of in de war raken? Ja, dat kan in de laatste dagen gebeuren. Vraag de huisarts en de verpleegkundige wat je kunt verwachten en wat je zelf kunt doen. Zij kunnen het sterven zo rustig mogelijk laten verlopen.
Zorgen en werken: wat regel je voor jezelf?
Zorgen voor een ouder die gaat sterven is zwaar, naast werk en gezin. Thuisarts raadt aan om op je werk te vragen of je tijdelijk minder kunt werken of zorgverlof kunt krijgen, en om op tijd meer hulp te vragen (Thuisarts (externe website)).
- Verlof: welke soorten er zijn, staat in zorgverlof voor mantelzorgers. Voor zorg die langer duurt is er langdurend zorgverlof.
- Afspraken met je werkgever: lees mantelzorg en werk combineren.
- Even vrij: een hospice neemt soms iemand tijdelijk op om de mantelzorger rust te geven. Zie ook respijtzorg.
- Steun van de gemeente: bij boodschappen, maaltijden aan huis of formulieren, via het Wmo-loket.
- Wordt het te veel? Lees overbelaste mantelzorger, en zeg het tegen de huisarts of de wijkverpleegkundige.
Wanneer past een hospice beter dan thuis?
Thuis sterven lukt niet altijd. Soms is de zorg te zwaar voor de familie, is er 's nachts niemand, of zijn klachten thuis niet goed te behandelen. Dan kan een hospice. Dat is een klein huis of een afdeling, meestal met drie tot tien kamers, waar mensen in hun laatste levensfase worden verzorgd. Familie is dag en nacht welkom en kan vaak blijven slapen (Overpalliatievezorg.nl (externe website)).
- Aanmelden: dat kan als je ouder zorg nodig heeft en een arts zegt dat je ouder ongeneeslijk ziek is en waarschijnlijk niet lang meer leeft. Je ouder, jij of de huisarts kan aanmelden. Elk hospice bepaalt zelf wie het opneemt.
- Wachttijd: is er een plek vrij, dan kan je ouder er vaak binnen 24 uur terecht. Soms is er een wachtlijst.
- Hoe lang: mensen verblijven gemiddeld ongeveer drie weken in een hospice.
- Tijdelijk: soms kan iemand een tijdje naar een hospice om de mantelzorger rust te geven, en daarna weer naar huis.
- Het eigen huis: dat houdt je ouder aan zolang hij of zij in het hospice is. Knapt je ouder op, dan volgt in overleg een verhuizing naar huis of een verpleeghuis.
De medische en verpleegkundige zorg in een hospice wordt altijd vergoed. Voor het verblijf vraagt een bijna-thuis-huis een eigen bijdrage per dag; in een high care hospice betaal je geen daggeld, wel het eigen risico als dat nog niet op is (Overpalliatievezorg.nl (externe website)). Wat je per soort hospice betaalt, lees je in hospice kosten. Is tijdelijke opname om een andere reden nodig, lees dan over het eerstelijnsverblijf.
Na het overlijden thuis
Is je vader of moeder overleden, dan mag je rustig nog even blijven om afscheid te nemen. Bel de eigen huisarts, of buiten werktijd de huisartsenpost. Een huisarts komt de dood vaststellen en laat een overlijdensverklaring achter. Daarna bel je de uitvaartverzorger (Overpalliatievezorg.nl (externe website)).
Wat je in de dagen en weken daarna regelt, staat in de checklist na het overlijden van je ouder. Welk verlof je hebt, lees je in verlof bij het overlijden van een ouder. Blijft je andere ouder alleen achter? Lees moeder alleen na het overlijden van vader.
Veelgestelde vragen
Hoe vraag je palliatieve zorg thuis aan?
Via de huisarts, vanuit het ziekenhuis of zelf bij een thuiszorgorganisatie in de buurt. De huisarts ziet wanneer thuiszorg nodig is en kan die regelen. Hulp in het huishouden vraag je aan bij het Wmo-loket van de gemeente.
Wie betaalt palliatieve zorg thuis?
Zonder Wlz-indicatie betaalt de zorgverzekering. Wijkverpleging wordt helemaal vergoed als de organisatie een contract heeft met de verzekeraar, zonder eigen risico. Met een Wlz-indicatie betaalt de Wlz, en geldt een eigen bijdrage.
Is 24-uurs terminale zorg thuis mogelijk?
Soms, maar reken er niet op. Nachtzorg is er alleen bij een medische reden en is weinig beschikbaar. Er wordt eerst gekeken of familie en vrienden in de nacht kunnen helpen. Vrijwilligers kunnen soms 's nachts waken.
Wat doet een vrijwilliger bij palliatieve zorg thuis?
Een vrijwilliger is er: luistert, geeft rust en blijft bij je ouder zodat jij even weg kunt of kunt slapen. Soms waakt een vrijwilliger 's nachts. Verpleegkundige taken doen vrijwilligers niet. Hulp thuis via VPTZ is gratis.
Hoe lang duurt waken bij een stervende?
Dat is niet te voorspellen. Volgens Thuisarts kan sterven snel gaan, in uren, of langzamer, in dagen tot een week. Waak daarom om de beurt, zodat iedereen kan rusten.
Wanneer ga je naar een hospice in plaats van thuis blijven?
Als de zorg thuis te zwaar wordt, er 's nachts niemand kan zijn of klachten thuis niet goed te behandelen zijn. Een arts moet zeggen dat je ouder ongeneeslijk ziek is en waarschijnlijk niet lang meer leeft.
Heb je een terminaliteitsverklaring nodig voor terminale zorg thuis?
Meestal niet. Extra zorg kan zonder terminaliteitsverklaring worden ingezet. Alleen als je met een pgb zelf palliatieve zorg wilt inkopen, is een verklaring van de arts nodig.
Wat is het verschil tussen palliatieve zorg en terminale zorg?
Palliatieve zorg is alle zorg voor iemand die niet meer beter wordt; dat kan maanden of jaren duren. Terminale zorg is de zorg in de laatste fase, als de verwachting is dat iemand minder dan drie maanden te leven heeft.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Overpalliatievezorg.nl (PZNL) — Palliatieve zorg thuis (gewijzigd 27 februari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Overpalliatievezorg.nl (PZNL) — Vergoeding palliatieve zorg (gewijzigd 16 februari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Overpalliatievezorg.nl (PZNL) — Hulp van vrijwilligers (gewijzigd 2 maart 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Overpalliatievezorg.nl (PZNL) — Hospice (gewijzigd 10 februari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Regelhulp (ministerie van VWS) — Palliatieve zorg en ondersteuning — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Iemand die ik goed ken gaat sterven. Wat kan ik verwachten en doen? (laatst gewijzigd 25 maart 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik zorg voor iemand die niet lang meer te leven heeft (laatst gewijzigd 24 januari 2026) — geraadpleegd op 16 november 2026
- VPTZ Nederland — Vind hulp in de buurt (vrijwilligers palliatieve terminale zorg) — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- 24-uurszorg en nachtzorg thuis: wat bestaat er?
Heeft je vader of moeder dag en nacht zorg nodig, of alleen 's nachts? Welke vormen van 24-uurszorg en nachtzorg thuis er zijn en wie ze betaalt.
- Wijkverpleging: wanneer, hoe en wat kost het?
Wijkverpleging voor je vader of moeder: wat valt eronder, hoe vraag je het aan, en betaal je eigen risico of een eigen bijdrage? Feitelijk uitgelegd.
- Wilsverklaring opstellen met je ouder: zo doe je dat
Wilsverklaring opstellen met je vader of moeder: behandelverbod, euthanasieverzoek en vertegenwoordiger. Zonder notaris, met voorbeeld en de huisarts.
- Na overlijden ouder: wat moet je regelen? Checklist
Je vader of moeder is overleden: wat regel je eerst en wat kan later? Stappenplan voor uitvaart, bank, huur opzeggen, huis leegruimen, belasting, erfenis.