Levenstestament: checklist en voorbeeld van de onderwerpen

Hoe een levenstestament is opgebouwd

Meestal staan er twee volmachten in: één voor geld en bezit, en één voor medische en persoonlijke zaken. Je ouder wijst daarin een of meer vertegenwoordigers aan. In de akte heten zij gevolmachtigden. Wat een levenstestament is en waarom het op tijd moet, lees je in Levenstestament voor je ouders.

Geld en bezit

• Overzicht van het bezit: spaargeld, de eigen woning, beleggingen, een vakantiehuis, geld dat je ouder nog van iemand krijgt.
• Belastingzaken: mag de vertegenwoordiger de belastingaangifte doen en toeslagen aanvragen?
• Een persoonsgebonden budget (pgb): moet iemand dat beheren?
• Schenkingen: mag de vertegenwoordiger namens je ouder schenken aan kinderen of kleinkinderen, of aan goede doelen? En tot welk bedrag per persoon?
• Het huis: wat moet er gebeuren als je ouder er niet meer kan wonen? Mag het verkocht worden, en na overleg met wie?

Banken en notarissen hebben in 2015 samen een model gemaakt voor het geldgedeelte. Daarin staat ook waarom het levenstestament er is, zodat de bank weet dat het blijft gelden als je ouder bijvoorbeeld dementie krijgt. Elke gevolmachtigde mag dan zelfstandig de bankzaken regelen. Hoe je de bank inlicht, lees je in Volmacht voor je ouders regelen.

Medische wensen

• Wie geeft toestemming voor een behandeling als je ouder dat zelf niet meer kan? Een arts wil daarvoor één vaste contactpersoon.
• Wilsverklaringen die je ouder al heeft of overweegt: een niet-behandelverklaring, een euthanasieverzoek, een dementieverklaring of een levenswensverklaring. Die kunnen als bijlage bij het levenstestament.
• Orgaandonatie regelt je ouder apart in het Donorregister.

Medische wensen bespreekt je ouder met de huisarts. Dat is belangrijk, want de arts beslist uiteindelijk over een behandeling. Volgens notaris.nl hoeft het levenstestament niet naar de notaris als de medische wensen later veranderen: je ouder bespreekt de wijziging met de arts. Wij geven geen medisch advies.

Persoonlijke wensen

Persoonlijke wensen geven de vertegenwoordiger houvast, bijvoorbeeld in een gesprek met een verpleeghuisarts. De checklist noemt:

• wensen voor de persoonlijke verzorging;
• de zorg voor een huisdier;
• activiteiten die je ouder zo lang mogelijk wil blijven doen, zoals naar een club gaan of vrienden bezoeken;
• wensen over geloof;
• wensen als verhuizen naar een verzorgings- of verpleeghuis nodig wordt: een voorkeur voor een bepaald huis, of juist niet;
• wensen voor de uitvaart.

Gaat het al om verhuizen naar een verpleeghuis? Lees dan ook Wat kost een verpleeghuis?.

Wie wordt vertegenwoordiger, en wie neemt het over?

• Eén persoon voor alles, of een aparte vertegenwoordiger voor geld en een voor medische en persoonlijke zaken.
• Een opvolger: wie neemt het over als de vertegenwoordiger het niet meer kan of wil?
• Taakverdeling als er meer vertegenwoordigers zijn.
• Vergoeding: krijgt de vertegenwoordiger gemaakte kosten (zoals reiskosten) terug, en eventueel een beloning voor de tijd?

Het hoeft geen kind te zijn. Het moet vooral iemand zijn die je ouder vertrouwt en die het wil en kan. Praat er als broers en zussen samen over. In Het gesprek over zorgen om je ouder staan tips om zo'n gesprek te beginnen.

Toezicht en verantwoording

1. 1Rekening en verantwoordingDe vertegenwoordiger laat zien wat hij of zij met het geld heeft gedaan. Je ouder kiest hoe vaak: bijvoorbeeld één keer per jaar, per halfjaar of per kwartaal. En of er alleen een overzicht van inkomsten en uitgaven komt, of ook uitleg waarom.
2. 2Een toezichthouderKan je ouder dat overzicht zelf niet meer beoordelen? Dan kan een toezichthouder het controleren: iemand uit de familie, of een deskundige zoals een notaris of accountant. Die let ook op hoge of onverwachte uitgaven.
3. 3Overleg vóór grote beslissingenJe ouder kan bepalen dat de vertegenwoordiger eerst overlegt. Bijvoorbeeld bij uitgaven boven een bepaald bedrag, een opname in een verpleeghuis, de verkoop van het huis of schenkingen.
4. 4Kosten van toezichtEen deskundige toezichthouder of adviseur kost geld. Leg vast wie dat betaalt.

Als het toch anders loopt

Soms kan de vertegenwoordiger het niet meer, en de opvolger ook niet. Of de familie is het oneens. Dan beslist de kantonrechter. Je ouder kan vastleggen wie dan bewindvoerder, mentor of curator moet worden, en dat de wensen uit het levenstestament ook voor hen gelden. De rechter moet met die wensen rekening houden. Wat die drie maatregelen zijn, lees je in Mentorschap, curatele en bewind: het verschil.

Wie mag het levenstestament zien?

Een levenstestament is vertrouwelijk. Je ouder bepaalt wie het mag inzien, en iedereen ziet alleen het deel dat over hem of haar gaat. De notaris bewaart de akte en geeft afschriften mee: aan de vertegenwoordiger, aan de bank (alleen het geldgedeelte) en aan de huisarts (alleen het medische deel). Vertel ook de familie wat er geregeld is; dat voorkomt verrassingen.

Veelgestelde vragen