Beginnende dementie: wat te doen? Stappenplan voor familie

Eerst: neem de tijd

Een diagnose dementie is zwaar, voor je ouder en voor jou. Hoe snel het gaat, verschilt per persoon (Thuisarts (externe website)). De meeste mensen met dementie wonen thuis: 75% volgens Alzheimer Nederland (externe website). Er is dus meestal tijd om dingen samen goed te regelen.

Stappenplan in negen stappen

1. 1Vraag om een casemanager dementieEen casemanager is een vaste begeleider voor je ouder en voor jou. De huisarts kan je doorverwijzen, of je vraagt het aan de wijkverpleegkundige. Het wordt vergoed uit de basisverzekering, en kan al als er een vermoeden is (Alzheimer Nederland (externe website), Zorgverzekeraars Nederland (externe website)). Lees hoe je een casemanager krijgt. Is er nog geen diagnose en twijfel je wat het is? Lees eerst vergeetachtig of dementie? en ga samen naar de huisarts.
2. 2Praat over wat je ouder belangrijk vindtIn het begin kan je ouder nog goed zeggen wat hij of zij belangrijk vindt. Later wordt dat lastiger (Alzheimer Nederland (externe website)). Je ouder kan die wensen opschrijven in een wilsverklaring, met daarin wie de zorgvertegenwoordiger is: degene die beslist als je ouder dat zelf niet meer kan. Een notaris is daarvoor niet nodig. Geef de huisarts een kopie (Thuisarts (externe website)).
3. 3Regel geldzaken op tijdRegel geldzaken zolang je ouder er nog goed over kan meepraten. Bij de bank kan je ouder vastleggen wie geld mag opnemen of rekeningen mag betalen (Thuisarts (externe website)). Voor bredere afspraken is er het levenstestament: lees levenstestament voor je ouders en wat je erin zet.
4. 4Bespreek autorijdenVolgens Thuisarts (externe website) is autorijden met dementie niet meer veilig. Alleen bij heel lichte klachten kan het soms nog, en dan pas na een rijtest. Bespreek het met de huisarts. Kijk samen naar ander vervoer, zoals familie, vrijwilligers of vervoer via de gemeente; dat verschilt per gemeente.
5. 5Maak het huis rustig en overzichtelijkVaste plekken voor spullen, een klok met de datum erop, korte uitleg bij apparaten en een medicijndoos van de apotheek helpen (Thuisarts (externe website)). Meer ideeën staan in de checklist van Dementie.nl (externe website).
6. 6Vraag hulp bij de gemeente en de wijkverplegingVoor huishoudelijke hulp of dagbesteding ga je naar de gemeente (de Wmo, de wet voor hulp thuis). Voor verzorging en verpleging thuis is er de wijkverpleging. Lees hoe het keukentafelgesprek gaat en hoe je thuiszorg aanvraagt.
7. 7Vertel het aan de omgevingAls buren of de vaste winkel het weten, kunnen ze een beetje op je ouder letten. Dat is vooral belangrijk als je ouder alleen woont. Een casemanager kan meedenken over hoe je ouder het vertelt (Dementie.nl (externe website)).
8. 8Maak afspraken met familieMaak met de huisarts een zorgplan: hoe regelen jullie de zorg, en wat wil en kun jij wel en niet doen? Maak ook een noodplan voor als jij ziek wordt, met namen van mensen die het kunnen overnemen, de huisarts en de casemanager (Thuisarts (externe website)).
9. 9Zorg ook voor jezelfBijna 60% van de mantelzorgers van iemand met dementie voelt zich zwaar of overbelast (Alzheimer Nederland (externe website)). Vraag op tijd hulp. Lees waar je als mantelzorger recht op hebt, hoe zorgverlof werkt en hoe je zorg even overdraagt.

Als je ouder alleen woont

Zo'n 100.000 mensen met dementie wonen alleen (2025, Dementie.nl (externe website)). Dementie.nl noemt twee grote risico's: vallen en eenzaamheid. Een paar dagen per week iets ondernemen, zoals dagbesteding, geeft structuur en contact. Begin ook op tijd met hulpmiddelen, zodat je ouder eraan kan wennen.

Je kunt ook een vast contactmoment afspreken: elke dag op dezelfde tijd even bellen, door familie of een belservice. Dat geeft houvast, en je merkt snel als er niet wordt opgenomen. Het is geen toezicht en geen zorg. Lees wat kan bij dementie en alleen wonen, en waar de grenzen liggen.

Waar je terechtkunt met vragen

• DementieLijn van Alzheimer Nederland: 0800-5088, gratis, maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 21.00 uur. Vrijwilligers met ervaring in de dementiezorg denken mee (Dementie.nl (externe website)).
• Alzheimer Café en Trefpunt: een maandelijkse bijeenkomst voor mensen met dementie en hun naasten, op ruim 280 plekken in het land (Alzheimer Nederland (externe website)).
• Mantelzorglijn van MantelzorgNL: 030-760 60 55, elke werkdag (MantelzorgNL (externe website)).

Wat later kan komen

Als de dementie verder gaat, is meer zorg nodig. De casemanager helpt dan ook bij de aanvraag voor de Wlz, de wet voor langdurige zorg (Zorgverzekeraars Nederland (externe website)). Lees hoe je een Wlz-indicatie aanvraagt en wat je kunt doen als je ouder op een verpleeghuis wacht.

Veelgestelde vragen