Naar de inhoud

Gids

Je ouder wil niet naar het verpleeghuis: wat kun je doen?

Wil je vader of moeder niet naar het verpleeghuis? Kan je ouder de gevolgen van die keuze overzien, dan beslist je ouder zelf. Jij kunt praten, hulp regelen en thuis veiliger maken. Alleen bij dementie of een verstandelijke beperking, en als het thuis echt onveilig is, kan een opname zonder instemming: via het CIZ of de rechter.

In het kort

  • Zelf beslissen: wie de gevolgen kan overzien, kiest zelf waar hij woont, ook als de familie het anders ziet.
  • Dementie zonder ja of nee: dan kan het CIZ een besluit tot opname en verblijf geven.
  • Duidelijk verzet bij dementie: dan beslist de rechter over een opname, na een verklaring van een onafhankelijke arts.
  • Kleine stappen: meer hulp thuis, dagbesteding en een vast vangnet maken thuis wonen vaak langer haalbaar.

Laatst bijgewerkt:

Op deze pagina
  1. Waarom wil je ouder niet verhuizen?
  2. Zo praat je erover
  3. Mag je je ouder dwingen? Dit zegt de wet
  4. Thuis veiliger maken als je ouder wil blijven
  5. Als het thuis echt niet meer gaat
  6. Veelgestelde vragen

Waarom wil je ouder niet verhuizen?

Vraag eerst waar het 'nee' vandaan komt. Vaak gaat het niet om het verpleeghuis zelf, maar om wat je ouder kwijtraakt:

  • het eigen huis, de buurt, de tuin en de spullen;
  • de vrijheid om zelf te bepalen wanneer je eet, slaapt of bezoek krijgt;
  • een oud beeld van "het bejaardenhuis", of slechte ervaringen van vrienden;
  • zorgen over geld of over de erfenis voor de kinderen;
  • het gevoel dat het zo slecht toch niet gaat.

Wie de echte reden kent, kan gerichter zoeken naar een oplossing. Soms is de zorg over geld weg te nemen met cijfers: lees kosten verpleeghuis. Soms helpt het om te laten zien wat er nu bestaat: verzorgingshuis, verpleeghuis of kleinschalig wonen.

Zo praat je erover

  1. Kies een rustig momentNiet vlak na een val of een ruzie. Neem de tijd, en verwacht geen besluit in één gesprek.
  2. Luister meer dan je praatVraag wat je ouder belangrijk vindt en waar die bang voor is. Herhaal wat je hoort.
  3. Praat over wat er gebeurt, niet over wat je ouder niet meer kan"Ik schrok toen je vorige week viel" werkt beter dan "Je kunt het niet meer alleen".
  4. Haal iemand erbij die je ouder vertrouwtDe huisarts, de wijkverpleegkundige of de casemanager dementie. Een buitenstaander wordt vaak beter gehoord dan een kind.
  5. Ga samen kijkenBezoek een huis zonder dat er iets besloten hoeft te worden. Dagopvang kan ook in een verpleeghuis, een paar ochtenden of middagen per week; zo raakt je ouder aan de plek gewend.

Meer zinnen om mee te beginnen en antwoorden op veelgehoorde bezwaren staan in hoe je het gesprek over zorgen begint.

Mag je je ouder dwingen? Dit zegt de wet

Kiest je ouder zelf voor een verhuizing naar een zorginstelling, dan is dat een vrijwillige opname. Kan je ouder die keuze niet meer goed maken, door dementie of een verstandelijke beperking, dan valt een opname onder de Wet zorg en dwang (Wzd). Een opname zonder instemming mag alleen als het echt niet anders kan, bij ernstig nadeel: een grote kans op verwonding of levensgevaar, ernstige zelfverwaarlozing, of gedrag dat agressie bij anderen oproept (CIZ (externe website)).

  1. Aanvraag bij het CIZFamilie van 18 jaar of ouder kan bij het CIZ een besluit tot opname en verblijf aanvragen: de wettelijk vertegenwoordiger, de partner, en onder meer kinderen, broers en zussen. De zorgaanbieder of een cliëntondersteuner kan helpen.
  2. OnderzoekHet CIZ komt op bezoek (soms via beeldbellen) en kijkt of er ernstig nadeel is, of opname nodig en geschikt is, en of er minder ingrijpende oplossingen zijn.
  3. Geen ja, geen neeKan je ouder niet zeggen of hij het eens is, of overziet hij de gevolgen niet? Dan heet dat 'geen bereidheid, geen verzet'. Het CIZ kan dan een besluit tot opname en verblijf geven, voor een geregistreerde Wzd-locatie.
  4. Duidelijk verzetWil je ouder of diens vertegenwoordiger duidelijk geen opname, dan zet het CIZ de aanvraag om in een verzoek aan de rechter (rechterlijke machtiging). Een onafhankelijke arts onderzoekt je ouder. De rechter beslist; soms vindt die opname niet nodig.

Tegen een besluit tot opname en verblijf van het CIZ kun je geen bezwaar maken. Je kunt wel een klacht indienen over hoe het onderzoek ging. Een cliëntenvertrouwenspersoon Wzd helpt gratis en onafhankelijk bij vragen over de rechten van je ouder (CIZ (externe website)).

Wie namens je ouder mag spreken als die het zelf niet meer kan, heeft een vaste volgorde: eerst een wettelijk vertegenwoordiger (zoals een mentor of curator), dan iemand die je ouder schriftelijk heeft gemachtigd (bijvoorbeeld in een levenstestament), dan de partner, dan een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind (Wet zorg en dwang, artikel 1 (externe website)). Een notaris is daarvoor niet verplicht, maar regel het liefst op tijd: lees levenstestament voor je ouders.

Thuis veiliger maken als je ouder wil blijven

Wil je ouder thuis blijven en kan dat nog verantwoord? Dan kun je het thuis veiliger maken:

Een belafspraak is geen zorg en geen toezicht. Het is een kleine stap die past bij een ouder die nog thuis wil wonen, naast hulp van mensen.

Spreek met je ouder af wanneer jullie opnieuw kijken. Bijvoorbeeld: "Als je nog een keer valt, bespreken we het met de huisarts." Zo ligt er een afspraak voordat het misgaat.

Als het thuis echt niet meer gaat

Veelgestelde vragen

Mijn moeder wil niet naar een verzorgingshuis, wat kan ik doen?

Vraag eerst waarom niet, en luister. Haal iemand erbij die ze vertrouwt, zoals de huisarts, en ga samen een huis bekijken zonder dat er iets besloten hoeft te worden. Ondertussen kun je thuis veiliger maken met meer zorg en een vast vangnet.

Kun je je ouder dwingen om naar een verpleeghuis te gaan?

Nee, niet als je ouder de gevolgen van de keuze kan overzien. Alleen bij dementie of een verstandelijke beperking, en bij ernstig nadeel, kan een opname zonder instemming. Dat loopt via het CIZ en, bij verzet, de rechter.

Wat als een demente moeder niet naar het verpleeghuis wil?

Verzet ze zich duidelijk, dan kan een opname alleen met een rechterlijke machtiging. Het CIZ zet de aanvraag dan om in een verzoek aan de rechter. Bespreek het eerst met de huisarts of de casemanager dementie.

Wie bepaalt of mijn vader wilsbekwaam is?

Een deskundige zorgverlener, en altijd voor een bepaald besluit. Je vader kan voor het ene besluit wel en voor het andere niet wilsbekwaam zijn. Is je vader of zijn vertegenwoordiger het niet eens met de beoordeling, dan kan die een klacht indienen bij de klachtencommissie.

Mijn ouders willen niet verhuizen, wat zijn de alternatieven?

Meer zorg thuis, een aangepaste woning, dagbesteding, een personenalarm en een vast dagelijks contactmoment. Met een Wlz-indicatie kan ook zorg thuis, als dat verantwoord is.

Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.

Bronnen

  1. CIZ — Folder 'Opname en verblijf. Over de Wet zorg en dwang' (december 2025, pdf) — geraadpleegd op 16 november 2026
  2. Wet zorg en dwang, artikel 1, eerste lid, onder e (wie de vertegenwoordiger is, in welke volgorde) — geraadpleegd op 16 november 2026
  3. Informatiepunt dwang in de zorg (VWS) — Wet zorg en dwang bij wilsonbekwame cliënten — geraadpleegd op 16 november 2026
  4. Thuisarts.nl (NHG) — Ik zorg voor iemand die dementie heeft — geraadpleegd op 16 november 2026
  5. Thuisarts.nl (NHG) — Spoed: wie moet je bellen? — geraadpleegd op 25 oktober 2026
  6. MantelzorgNL — Mantelzorglijn 030-760 60 55 (werkdagen) — geraadpleegd op 25 oktober 2026
  7. Dementie.nl (Alzheimer Nederland) — DementieLijn 0800-5088 (gratis, ma–vr 9.00–21.00 uur) — geraadpleegd op 25 oktober 2026

Laatst bijgewerkt:

Verder lezen