Gids
Depressie bij ouderen: signalen herkennen en wat je doet
Depressie bij ouderen zie je vaak minder aan de stemming en meer aan het lichaam: slecht slapen, vroeg wakker worden, minder eten, nergens zin in. Het wordt daardoor vaak gemist. Duurt de somberheid of het gebrek aan plezier langer dan 2 weken, maak dan samen een afspraak bij de huisarts. Behandeling werkt bij ouderen even goed.
In het kort
- Signalen: minder levenslust, slecht slapen, minder eten en drinken, zichzelf verwaarlozen, traag of juist onrustig, vaker praten over de dood.
- Hoe vaak: in 2022 had tot 7% van de mensen boven de 55 een depressie in de 12 maanden daarvoor.
- Huisarts: samen een afspraak maken helpt. Behandeling werkt bij ouderen even goed als bij jongere mensen.
- Wat je beter niet doet: opvrolijken, de somberheid wegwuiven of meteen met tips komen.
- Gedachten aan zelfdoding: bel 113, dag en nacht en gratis. Bij levensgevaar bel je 112.
Laatst bijgewerkt:
Op deze pagina
- Depressie bij ouderen herkennen: de signalen
- Hoe vaak komt depressie bij ouderen voor?
- Wat vergroot de kans op depressie bij ouderen?
- Depressie of dementie?
- Je ouder is depressief: wat kun je doen?
- Depressie bij ouderen: naar de huisarts
- Praat je ouder over de dood? Zo vraag je ernaar
- Zorg ook voor jezelf
- Veelgestelde vragen
Depressie bij ouderen herkennen: de signalen
Bij een depressie is iemand somber, of heeft veel minder zin in dingen en veel minder plezier. Dat is bijna elke dag zo, meestal de hele dag, en het duurt langer dan 2 weken (Thuisarts (externe website)). Vaak komen er andere klachten bij:
- zich waardeloos of schuldig voelen;
- erg moe zijn en weinig energie hebben;
- slechter nadenken, zich minder goed concentreren of moeilijk beslissen;
- onrustig zijn, of juist geen energie hebben om te bewegen;
- minder of meer eten, en daardoor afvallen of aankomen;
- veel slapen of slecht slapen;
- gedachten aan de dood of aan zelfdoding.
Bij ouderen ziet een depressie er vaak anders uit. Volgens het Trimbos-instituut hebben ouderen vaker lichamelijke klachten, zoals vroeg wakker worden en slaapproblemen, en praten ze minder over hun stemming. Daardoor wordt een depressie bij ouderen vaak gemist (Trimbos-instituut (externe website)). Let daarom ook op deze signalen:
- minder levenslust: je ouder heeft bijvoorbeeld geen plezier meer in de kleinkinderen;
- verwaarlozing: je ouder zorgt minder goed voor zichzelf of voor het huis;
- traag en passief, of juist onrustig en moeite met stilzitten;
- minder eten en drinken;
- vaker praten over de dood, of zeggen dat hij of zij ernaar verlangt.
Hoe vaak komt depressie bij ouderen voor?
Depressie bij ouderen in cijfers
- Depressie in de afgelopen 12 maanden
Tot 7% van de mensen boven de 55 (2022)
Bron: Trimbos-instituut · gecontroleerd op
- Langdurige (persisterende) depressie
Ongeveer 3,7% van de 55-plussers (2022)
Bron: Trimbos-instituut · gecontroleerd op
- Werkt behandeling bij ouderen?
Even goed als bij jongere mensen
Toch worden ouderen minder vaak doorverwezen dan jongere volwassenen.
Bron: Trimbos-instituut · gecontroleerd op
- Hoe lang duurt het?
Weken tot jaren
Bijna de helft van de ouderen met een depressie had die na twee jaar nog steeds.
Bron: Trimbos-instituut · gecontroleerd op
Een depressie gaat dus niet altijd vanzelf over. Daarom is het goed om niet te lang te wachten met hulp. Ouderen willen volgens het Trimbos-instituut vaak liever praten met een psycholoog dan medicijnen slikken (Trimbos-instituut (externe website)). Dat kun je samen met de huisarts bespreken.
Wat vergroot de kans op depressie bij ouderen?
Het Trimbos-instituut noemt een aantal dingen die de kans op een depressie op oudere leeftijd groter maken (Trimbos-instituut (externe website)):
- weinig bewegen en veel stilzitten;
- een zwakke lichamelijke gezondheid, of meerdere ziektes tegelijk;
- weinig steun van familie en een klein netwerk;
- alleen wonen, gescheiden zijn of de partner verloren hebben;
- weinig geld of een lagere opleiding;
- zich gediscrimineerd voelen vanwege de leeftijd.
Oudere vrouwen hebben ongeveer twee keer zoveel kans op een depressie of angststoornis als oudere mannen. Eenzaamheid kan tot een depressie leiden (Trimbos-instituut (externe website)). Lees daarover meer in eenzaamheid bij ouderen. Is je vader of moeder net de partner verloren, lees dan ook je moeder alleen na het overlijden van je vader.
Wat helpt: genoeg bewegen, gezond leven en steun van familie of vrienden (Trimbos-instituut (externe website)). Voor bewegen thuis zijn er eenvoudige oefeningen voor ouderen. Wie overdag weinig te doen heeft, heeft soms baat bij dagbesteding.
Depressie of dementie?
Een depressie en beginnende dementie kunnen op elkaar lijken: je ouder is stiller, minder actief en vergeet misschien meer. Het Trimbos-instituut zegt dat bij ouderen met een depressie ook moet worden nagegaan of er geen dementie speelt (Trimbos-instituut (externe website)). Dat doet de huisarts, soms met hulp van een geriater.
Wil je weten waar je zelf op kunt letten? Lees vergeetachtigheid of dementie en de eerste tekenen van dementie.
Je ouder is depressief: wat kun je doen?
Thuisarts geeft deze tips voor familie en vrienden van iemand met een depressie (Thuisarts (externe website)):
- Luister. Weet je niet wat je moet zeggen, zeg dat dan eerlijk en laat weten dat je er bent.
- Vraag hoe je ouder zich voelt, en wat hij of zij prettig vindt: praten, wandelen, muziek luisteren of samen stil zijn.
- Doe samen iets actiefs, zoals een stukje wandelen of fietsen.
- Help met praktische dingen, zoals koken of de administratie.
- Help om hulp te zoeken, bijvoorbeeld door samen een afspraak bij de huisarts te maken.
- Moedig een vast ritme aan: op tijd opstaan, aankleden, gezond eten en even naar buiten.
- Houd contact, ook als je ouder afstandelijk of onaardig doet. Spreek bijvoorbeeld elke week iets af.
- Heb geduld. Herstel van een depressie kost tijd.
Wat je beter niet doet: je ouder proberen op te vrolijken, de somberheid klein maken of meteen met oplossingen komen. Probeer ook niet zelf de hulpverlener te zijn, en bied geen alcohol aan: dat kan een depressie erger maken.
Woon je ver weg? Spreek met broers, zussen of buren af wie wanneer belt of langsgaat, zodat je ouder elke week iemand spreekt. Lees ook je ouder woont alleen. Eet je ouder bijna niets meer, lees dan je ouder eet niet meer.
Depressie bij ouderen: naar de huisarts
Thuisarts zegt: heb je een depressie, praat er dan over met de huisarts. Samen met de huisarts kiest je ouder wat past (Thuisarts (externe website)):
- gesprekken met de praktijkondersteuner van de huisarts;
- bewegen of sporten speciaal voor mensen met een depressie, alleen of in een groep;
- behandeling door een psycholoog, vooral bij veel of ernstige klachten of bij angst;
- medicijnen (antidepressiva), vooral bij een ernstige depressie.
Zelf kan je ouder ook iets doen: op vaste tijden opstaan, eten en naar bed gaan, elke dag naar buiten, ongeveer een half uur per dag bewegen en contact houden met mensen. Thuisarts raadt sint-janskruid af: het kan gevaarlijk zijn samen met andere medicijnen (Thuisarts (externe website)).
- Bespreek wat je zietZeg rustig wat je opvalt, zonder oordeel. Bijvoorbeeld: je slaapt slecht en je lijkt nergens meer zin in te hebben.
- Stel voor om samen te gaanBel samen de huisarts voor een afspraak, of ga mee. Schrijf vooraf op wat je ziet en sinds wanneer.
- Spreek af hoe het verder gaatVraag wie je ouder kan bellen als het slechter gaat, en schrijf die nummers ook voor jezelf op.
Wordt je ouder door de huisarts doorgestuurd naar een specialist ouderengeneeskunde of geriater? Lees dan wat een geriater doet.
Praat je ouder over de dood? Zo vraag je ernaar
Gedachten over zelfdoding kunnen bij een depressie horen. Wacht niet tot je ouder er zelf over begint: je mag vragen of hij of zij wel eens denkt aan een einde aan het leven. Vragen brengt iemand niet op het idee. Veel mensen zijn juist opgelucht dat iemand het vraagt (Thuisarts (externe website)).
- Levensgevaar of een poging: bel direct 112 en laat je ouder niet alleen.
- Op werkdagen tot 17.00 uur: bel de huisarts of de psycholoog van je ouder. Die kan meteen helpen of doorsturen.
- Na 17.00 uur, 's nachts en in het weekend: bel de huisartsenspoedpost.
- Altijd: bel 113 of chat via 113.nl voor advies, dag en nacht en gratis. Dat mag ook als jij je zorgen maakt.
Deze stappen komen van Thuisarts (externe website). Uitspraken als "het heeft geen zin meer" of "zo hoeft het van mij niet meer" zijn een reden om door te vragen. Op 113.nl kun je ook samen met je ouder een veiligheidsplan maken.
Zorg ook voor jezelf
Een ouder met een depressie kan veel van je vragen. Thuisarts raadt aan om op tijd hulp te vragen voor jezelf. Bel je eigen huisarts als je veel druk voelt, weinig tijd voor jezelf hebt of bang bent zelf klachten te krijgen. Praten kan ook bij de MIND Hulplijn (0900 1450) of de Luisterlijn (088 0767 000) (Thuisarts (externe website)).
Merk je dat het zorgen te zwaar wordt? Lees overbelaste mantelzorger voor de signalen en waar je hulp vindt.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je depressie bij ouderen?
Let op minder levenslust, slecht slapen of vroeg wakker worden, minder eten en drinken, zichzelf verwaarlozen, traagheid of juist onrust, en vaker praten over de dood. Ouderen praten minder over hun stemming en hebben vaker lichamelijke klachten. Daardoor wordt een depressie bij ouderen vaak gemist.
Wat zijn de symptomen van een depressie bij ouderen?
Somber zijn of veel minder plezier hebben, bijna elke dag en langer dan 2 weken. Daarbij vaak: moeheid, slecht slapen, minder eten, moeite met concentreren, je waardeloos voelen en gedachten aan de dood. Bij ouderen staan lichamelijke klachten vaak meer op de voorgrond.
Mijn moeder is depressief, wat kan ik doen?
Luister, vraag hoe ze zich voelt en houd regelmatig contact, ook als ze afstandelijk doet. Doe samen iets actiefs, help met praktische dingen en maak samen een afspraak bij de huisarts. Probeer haar niet op te vrolijken en kom niet meteen met oplossingen.
Hoe vaak komt depressie voor bij ouderen?
Volgens het Trimbos-instituut had in 2022 tot 7% van de mensen boven de 55 een depressie in de 12 maanden daarvoor. Ongeveer 3,7% van de 55-plussers had een langdurige depressie.
Is depressie bij ouderen te behandelen?
Ja. Behandeling werkt bij ouderen even goed als bij jongere mensen. De huisarts kan helpen met de praktijkondersteuner, bewegen, een psycholoog of medicijnen. Ouderen willen vaak liever praten dan medicijnen slikken; dat kun je bespreken.
Is het depressie of dementie bij mijn vader?
Dat kun je zelf niet goed zien, want de signalen lijken op elkaar. De huisarts gaat na wat er speelt, soms met hulp van een geriater. Maak samen een afspraak en schrijf vooraf op wat je ziet en sinds wanneer.
Wat moet je doen als je ouder over de dood praat?
Vraag er rustig naar: denkt je ouder aan een einde aan het leven? Vragen brengt iemand niet op het idee. Bel 113 voor advies, dag en nacht en gratis. Is het leven in gevaar, bel dan 112.
Hoe lang duurt een depressie bij ouderen?
Dat verschilt: van weken tot jaren. Bijna de helft van de ouderen met een depressie had die na twee jaar nog steeds. Daarom is het goed om niet te lang te wachten met hulp van de huisarts.
Checklijn is een betaalde dienst; deze informatie is gratis en onafhankelijk. Lees hoe we werken in ons redactiebeleid.
Bronnen
- Trimbos-instituut (Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ, ouderenpsychiatrie) — Depressie bij ouderen: voorkomen, kenmerken, behandeling — geraadpleegd op 16 november 2026
- Trimbos-instituut — Mentale gezondheid van ouderen: risico- en beschermende factoren — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb een depressie (klachten, wanneer naar de huisarts, behandeling) — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Iemand die ik goed ken heeft een depressie — geraadpleegd op 16 november 2026
- Thuisarts.nl (NHG) — Mijn naaste denkt aan zelfmoord (wie bel je, wanneer) — geraadpleegd op 16 november 2026
Laatst bijgewerkt:
Verder lezen
- Eenzaamheid bij ouderen: wat kun je doen en waar is hulp?
Eenzaamheid bij ouderen: signalen, wat je ertegen kunt doen en waar hulp is. Ideeën voor meer sociaal contact, van maatje tot telefooncirkel.
- Vergeetachtig of dementie? Wanneer je naar de huisarts gaat
Vergeet je ouder vaker dingen? Wat hoort bij ouder worden, welke andere oorzaken er zijn, wanneer je naar de huisarts gaat en wat een geheugentest daar is.
- Geriater: wat doet die en wanneer ga je erheen?
Een geriater is een arts in het ziekenhuis voor ouderen met meerdere problemen tegelijk. Wat die doet, wanneer de huisarts verwijst en hoe het gaat.
- Overbelaste mantelzorger: signalen, test en wat helpt
Mantelzorg te zwaar? Herken de signalen van een overbelaste mantelzorger, doe een test en lees wat helpt: taken delen, respijtzorg, steun van de gemeente.