Mantelzorgwoning: belasting, WOZ, huur en subsidie

Mantelzorgwoning en belasting: eigen woning of box 3?

De Kennisgroepen van de Belastingdienst gaven in 2023 hun standpunt over deze situatie: de ouders zetten op eigen kosten een mantelzorgwoning in de tuin van hun kind. Ze betalen het kind een zakelijke huur voor de grond. De huur stopt als de ouders overlijden. De woning heeft een eigen huisnummer en ingang, en is aangesloten op de leidingen van het hoofdhuis. Het standpunt:

• Geen eigen woning voor het kind. Het kind is wel eigenaar (de woning staat op zijn grond), maar woont er niet zelf. Dus geen eigenwoningregeling en geen hypotheekrenteaftrek voor deze woning.
• Geen eigen woning voor de ouders. Zij zijn geen eigenaar.
• De grond onder de mantelzorgwoning hoort niet meer bij de eigen woning van het kind.
• Box 3 voor het kind: de waarde van woning en grond, min de waarde van het gebruiksrecht van de ouders.
• Box 3 voor de ouders: hun recht om er te wonen. Omdat ze een zakelijke huur voor de grond betalen, is de waarde daarvan voor de grond nul.

Huur vragen aan je ouder: mag dat, en hoeveel?

Je mag afspreken dat je ouder huur betaalt. Wij vonden geen aparte landelijke regels over de hoogte van de huur voor een mantelzorgwoning (stand 13 november 2026). Wel telt de huur mee voor de belasting: in de situatie hierboven zorgde een zakelijke huur ervoor dat het woonrecht van de ouders voor de grond niets waard was in box 3.

Kamerverhuurvrijstelling. Woont je ouder in een deel van je eigen huis? Dan hoef je over de huur soms geen belasting te betalen. In 2026 mag de huur dan hooguit € 6.633 per jaar zijn (energie en het gebruik van bijvoorbeeld de wasmachine tellen mee), staan jullie allebei op hetzelfde adres ingeschreven, en is het verhuurde deel geen zelfstandige woning: geen eigen voordeur, keuken en toilet. Een mantelzorgwoning met dat allemaal valt daar dus niet onder.

Zet afspraken over huur, kosten van water en stroom, en wat er gebeurt als de zorg stopt, op papier. Dat helpt ook als er later broers of zussen meekijken, bijvoorbeeld bij een erfenis.

Mantelzorgwoning en de WOZ-waarde

De gemeente bepaalt elk jaar de WOZ-waarde. Volgens de Waarderingskamer, die toezicht houdt op de WOZ, is een mantelzorgwoning in de meeste gevallen geen zelfstandig WOZ-object. Ook niet als hij afsluitbaar is en alles heeft wat een woning heeft. De reden: hij mag alleen blijven zolang de zorg nodig is, en moet er in de regel uit als de zorg stopt of het huis verkocht wordt.

Mag de woning na de zorg blijven staan en los gebruikt worden, dan is het volgens de Waarderingskamer wél een apart WOZ-object, met een eigen WOZ-waarde. Ben je het niet eens met je WOZ-beschikking? Dan kun je bezwaar maken bij de gemeente.

AOW en toeslagen van je ouder

AOW. Is je vader of moeder alleenstaand, dan verandert de AOW niet doordat hij of zij bij jou op het erf of in huis komt wonen. De AOW telt een samenwonend kind (een 'bloedverwant in de eerste graad') niet als partner. Dat staat in artikel 1 van de Algemene Ouderdomswet. Woont je ouder er met een partner, dan blijft de AOW voor een stel.

Andere uitkeringen en toeslagen. Voor een aanvulling op de AOW (AIO), huurtoeslag of zorgtoeslag kan een verhuizing wel gevolgen hebben. Geef de verhuizing op tijd door en vraag na wat het betekent: bij de SVB (AOW en AIO) en bij Dienst Toeslagen. Krijgt je ouder zorg via een pgb, vraag dan ook daar na wat er verandert.

Subsidie en kosten van een mantelzorgwoning

• Landelijke subsidie: die hebben we niet gevonden (stand 13 november 2026).
• Lening via de gemeente: sommige gemeenten en provincies hebben een Blijverslening, uitgevoerd door SVn. Die is bedoeld voor aanpassingen aan je woning om langer thuis te wonen. Je gemeente bepaalt of je in aanmerking komt en waarvoor. Vraag of een mantelzorgwoning eronder valt.
• Wmo: voor aanpassingen in het huis van je ouder, zoals een traplift of drempels weg, kan je ouder bij de gemeente aankloppen. Zie woningaanpassing via de Wmo. Of dat ook voor een mantelzorgwoning kan, beslist de gemeente.
• Kosten: die verschillen sterk: ombouw van een garage, een aanbouw of een kant-en-klare unit. Vraag meerdere offertes en reken ook met aansluitingen op water, stroom en riool, en met het weghalen later.

Maak je zelf veel kosten voor de zorg van je ouder? Sommige zorgkosten zijn aftrekbaar: zie zorgkosten aftrekken.

Zo regel je het geld goed

1. 1Spreek af wie betaalt en wie eigenaar isWie betaalt de woning, wie betaalt de grond, en wat gebeurt er als de zorg stopt of je ouder overlijdt?
2. 2Vraag de Belastingdienst of een adviseurLeg je eigen situatie voor: eigen woning, box 3, huur.
3. 3Check uitkeringen en toeslagenBij de SVB en Dienst Toeslagen, vóórdat je ouder verhuist.
4. 4Check de regels voor het bouwenMag het zonder vergunning? Zie de regels voor een mantelzorgwoning. Nog geen zorg nodig? Lees pré-mantelzorgwoning en familiewoning.

Veelgestelde vragen